گرفته كه كفر آزر براى او آشكار شده بود، اگر والد ابراهيم مشرك ميبود ابراهيم براى او استغفار نمى‌كرد چون او از آزر مشرك بيزارى خود را اعلام كرده بود دليل اينكه اين استغفار ابراهيم در دوره پيرى او بوده آيات ماقبل آيه مذكور است: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى الْكِبَرِ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ ... رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاةِ ... رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَ لِوالِدَيَّ ...

بنابراين بطور واضح فهميده ميشود كه والد ابراهيم مؤمن و موحد بوده كه ابراهيم در دوره پيرى براى او استغفار فرموده و لفظ اب‌[١] در آيه مباركه‌ (وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ ...) بمعناى پدر نيست بلكه بطور مجاز بر عمو يا جد مادرى او اطلاق شده است. نگارنده بر اين استدلال در ايام تحصيل خود در نجف اشرف ايرادى داشت كه حتى با مراجعه به اساتيد خود جواب درستى براى آن بدست نياورد و حاصل اين ايراد اينست كه خداوند در سوره شعراء از زبان ابراهيم چنين نقل ميكند: وَ اغْفِرْ لِأَبِي إِنَّهُ كانَ مِنَ الضَّالِّينَ‌ پدرم را بيامرز كه از جمله گمراهان بود.

از كلمه (بود- كان) فهميده ميشود اين استغفار ابراهيم پس از در گذشت و مردن پدر (اب) ابراهيم (ع) بوده است البته اين موضوع نه تنها استدلال شيعه را خدشه‌دار ميسازد كه بر خود ابراهيم نيز اشكال وارد مى‌آورد كه چرا براى بت‌پرست استغفار ميكند بلكه بر خود قرآن نيز اشكال تناقض را ثابت ميدارد چه قرآن فرموده است كه ابراهيم پس از ظاهر شدن دشمنى آزر با خداوند و اصرار او بر شرك و بت‌پرستى از او بيزارى جست.

بنابراين بايد بگوئيم كه لفظ (كان) دلالتى بر مردن پدر او ندارد و اين استغفار ابراهيم همان استغفار اولى او ميباشد كه بخاطر وعده‌اى كه آزر

[١] - آنچه كه از بت‌پرستى و گمراهى نسبت داده شده بعنوان اب ابراهيم است نه بعنوان والد ابراهيم و كلمه والد ظهور بيشتر در پدر دارد