در اينجا اين سؤال مشهور وجود دارد كه خداوند مسلمانان را براه راست هدايت فرموده است پس چرا در هر نماز از خدا ميخواهند كه آنان را هدايت فرمايد و تحصيل حاصل محال است.

در جواب آن گاهى گفته‌اند كه مراد ادامه هدايت است كه شيطان و نفس امّاره دوباره مسلمان را از راه مستقيم گمراه نسازند چنانچه گاهى پاره‌اى از صلحاى بزرگ منحرف شده‌اند مانند آن مرديكه خداوند آيات خود را به او مرحمت فرمود و حتى گفته ميشود كه مستجاب الدعوة بود ولى او از آن حالت تقدس خود بيرون آمد و به پيروى شيطان گمراه شد «وَ لَوْ شِئْنا لَرَفَعْناهُ بِها وَ لكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ وَ اتَّبَعَ هَواهُ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ ...»

جواب ديگر و بهتر اينست كه هدايت داراى مراتب متعدده‌ايست و مرتبه اول آن هدايت عمومى است كه شامل خوب و بد ميشود.[١] «إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً. هُدىً لِلنَّاسِ، نَذِيراً لِلْبَشَرِ» و اين هدايت بمعناى نشان دادن راه است كه بعضى آنرا قبول و بعضى آنرا نپذيرفته‌اند.

خداوند در قرآن مى‌فرمايد: ثمود را هدايت كرديم ولى آنان كورى (و گمراهى) را بر هدى اختيار كردند پس در هدايت عمومى نوبت هدايت خصوصى ميرسد كه شامل حال مطيعين ميشود توفيقات و عنايات و الطاف خاصّه حق است كه داراى مراتب و درجاتى است كه بدرجات اطاعت و

[١] - ولى بايد متوجه بود كه هدايت دعوت عام به همه افراد انسان نرسيده است بلكه به مجموع بشريت رسيده است و جاهل قاصر و خصوصا در زمان غيبت انبيا( ع) وجود دارد و بسيار هم است و سرّ آن اينست كه دعوت انبياء بطور متعارف و با در نظرداشت اسباب عادى صورت گرفته است و چون ما درباره جاهل قاصر در كتابهاى ديگر خود مفصلا صحبت كرده‌ايم در اينجا از ذكر آن خوددارى ميكنيم.