ولايت فقيه : رهبري در اسلام - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٩٢ - احكام تشريعى و حكومتى و دامنه ثبات و تغيير

اما آن قوانين كه عهده دار اداره كيفيت ارتباط انسان با طبيعت است , به چگونگى اجراء احكام ثابت و دائمى بر مى گردد . زيرا در محدوده اجراء است كه شرايط مقابله با دشمنان , و هم چنين زمينه تزاحم بين احكام پيدا مى شود . آنچه كه حلقه رابط در تطبيق آن قوانين ابدى بر شرايط متغير اجتماعى است , ولايت به معناى حكومت و سرپرستى است كه به اراده تشريعى ولى تشريع جعل شده است .

همان گونه كه قبلا اشارت رفت , جعل حاكميت براى اولياء جامعه اسلامى , همانند جعل ولايت براى پدر يك حكم اولى الهى است . حاكم اسلامى , به بركت اين حكم الهى است كه در زمينه هاى مختلف اجتماعى , اعم از زمينه هاى اقتصادى همانند امور مربوط به منابع طبيعى , جنگلها , معادن , درياها . . . و زمينه هاى سياسى مانند تنظيم روابط بين الملل , و در زمينه هاى نظامى از قبيل دفاع در برابر مهاجمين و تجهيز نيروهاى رزمى , به تطبيق قوانين اسلامى و اجراء احكام ثابت الهى مبادرت مى ورزد .

البته در اين ميان شكى نيست كه هرگاه در مقام تدبير , اجراى مهمى را مزاحم با حكم اهم يافت , همان گونه كه هر انسان در محدوده وظيفه شرعى خود , حكم مهم را جهت اجراء اهم ترك مى كند , او نيز , مادام كه مزاحمت باقى است به ترجيح اهم مى پردازد , بى آنكه حكمى را تقييد يا تخصيص زده و يا نسخ و تبديل نمايد .

حاكم اسلامى جهت اجراى احكام الهى بنابر مقتضيات