ولايت فقيه : رهبري در اسلام - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١٥ - مقدمه

ممتاز يك جامعه برين خواهد بود .

و معناى نيابت فقيه جامع شرائط علمى و عملى از امام معصوم - عليه السلام - تنها در اصل اداره امور امت اسلامى خلاصه نمى شود , بلكه لازم است اصول حاكم بر سياست و قوانين قابل پيروى را از هدايت الهى دريافت كند . تنها تفاوتى كه بين نائب و منوب عنه وجود دارد اين است كه منوب عنه در پرتو عصمت الهى آنچه مى داند در اثر شهود غيب و علم حضورى است نه اجتهاد از ظواهر و استنباط از ادله , لذا همه علوم وى يقينى مى باشد . امام نائب وى در اثر عدم عصمت همه آنچه را كه مى داند در اثر استنباط از ادله است كه غالب آنها ظنى السند و الدلاله اند , و تعدادى از آنها كه از لحاظ سند قطعى اند مانند قرآن كريم و برخى از نصوص كه متواترند , از جهت دلالت ظنى مى باشند , گر چه برخى از ادله هم از لحاظ سند قطعى است , و هم از جهت دلالت جزمى مى باشد .

بنابر اين , علم فقيه غالبا از محور گمان تجاوز نمى كند و همه علوم وى نيز طبق اجتهاد مى باشد , لذا گاهى مصيب و مثاب است , و زمانى مخطى و مأجور , در صورتى كه تقصيرى در استنباط روا نداشته باشد . و در تشخيص موضوعات غير مستنبطه كه حدود آن را بايد از عرف جارى مردم دريافت كرد و عرف عصر نزول را از نظر دور نداشت , و از جمع بندى آنها موضوع را كاملا فهميد , از مشاوره با كارشناسان متخصص غفلت نكرده باشد , و خصوصيت زمان و مكان و شرائط ديگر را رعايت كرده باشد . در اين صورت نحوه اداره فقيه جامع نيز به نيابت از نحوه اداره منوب عنه خواهد بود . زيرا