فرهنگ قرآن - امامی، عبدالنبی - الصفحة ٥٧٣ - استناد به آیات دیگر قرآن درباره قوله تعالی «وَ أَوْفُوا الْکَیْلَ وَ الْمِیزانَ بِالْقِسْطِ»
اشاره
قسط به معنای عدل است در پیمانه و وزن، و عدل در پیمانه و وزن، به تمام
دادن آن دو است: «وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْیَتِیمِ إِلَّا بِالَّتِی هِیَ
أَحْسَنُ حَتَّی یَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَ أَوْفُوا الْکَیْلَ وَ الْمِیزانَ
بِالْقِسْطِ لا نُکَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها وَ إِذا قُلْتُمْ
فَاعْدِلُوا وَ لَوْ کانَ ذا قُرْبی وَ بِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا ذلِکُمْ
وَصَّاکُمْ بِهِ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ.» [١]؛ یعنی: و (به قصد تصرّف)
به مال یتیم نزدیک نشوید، جز با آن خصلتی که نیکو باشد (و سود و منفعت او
در آن باشد)، تا زمانی که یتیم به بلوغ و رشد (عقلانی) برسد، و پیمانه و
وزن را به عدل و تمام بدهید. هیچکس را بهجز به اندازه وسعش تکلیف
نمیکنیم، و چون سخن بگویید، به عدل و به حق بگویید، اگر چه در حقّ
خویشاوندان باشد، و عهد الهی را که تکالیف دینی است، انجام بدهید.
شما را به آن طاعات سفارش نمود تا متذکّر آن باشید و آن را مورد غفلت قرار ندهید.
الف- در سوره هود آیه ٨٤، شعیب علیه السّلام بعد از آنکه قوم خود را
امر به عبادت خدا میکند، آنان را امر مینماید به اینکه: پیمانه و وزن را
کم ندهند، و در آیه ٨٥، به آنان امر میکند که پیمانه و وزن را به عدل و
تمام بدهند، و چیزها را به مردم کم ندهند و در فساد زمین کوشا نباشند: «وَ
إِلی مَدْیَنَ أَخاهُمْ شُعَیْباً قالَ یا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما
لَکُمْ مِنْ إِلهٍ غَیْرُهُ وَ لا تَنْقُصُوا الْمِکْیالَ وَ الْمِیزانَ
إِنِّی أَراکُمْ بِخَیْرٍ وَ إِنِّی أَخافُ عَلَیْکُمْ عَذابَ یَوْمٍ
مُحِیطٍ. وَ یا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِکْیالَ وَ الْمِیزانَ بِالْقِسْطِ وَ
لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیاءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِی الْأَرْضِ
مُفْسِدِینَ.» [٢]
ب- و در سوره رحمن، ابتدا پیرامون طغیان و سرکشی در
توزین هشدار داده و سپس به برپایی وزن به عدل و کم و به کاست نکردن توزین
امر مینماید: «أَلَّا تَطْغَوْا فِی الْمِیزانِ. وَ أَقِیمُوا الْوَزْنَ
بِالْقِسْطِ وَ لا تُخْسِرُوا الْمِیزانَ.» [٣]
[١]. انعام/ ١٥٢.
[٢]. هود/ ٨٥.
[٣]. رحمن/ ٩.