فرهنگ قرآن - امامی، عبدالنبی - الصفحة ١٣٣ - 2 ب- معنای دوّم استعفاف
رد کنید، و نه اموال آنان را از روی اسراف مصرف کنید، و نه پیش از آنکه کبیر شوند؛ مالشان را به آنان رد کنید، و هرکس از اولیای یتیم، غنی بود، باید از خوردن مال او خودداری کند، و هرکس فقیر بود، باید به اندازه کفاف و به صورت قرض بردارد (و بعدا آن قرض را ادا نماید). پس به هنگامی که اموالشان را به آنان تحویل میدهید، بر آنان گواه بگیرید و خدای تعالی برای شهادت در حسابرسی، کافی است.
در این آیه، جمله «فَلْیَسْتَعْفِفْ»، به معنای طلب عفاف کردن و خودداری کردن است، و به قرینه قوله: «فَلْیَأْکُلْ بِالْمَعْرُوفِ»، برای کسی که فقیر باشد: «مَنْ کانَ فَقِیراً»، «فَلْیَسْتَعْفِفْ» به معنای خودداری کردن ولیّ غنی از خوردن مال یتیم خواهد بود. ٢. ب- معنای دوّم استعفاف
یک معنای دیگر استعفاف، طلب عفاف و پاکدامنی کردن است؛ یعنی خودداری
نمودن نفس از محرّمات: «وَ لْیَسْتَعْفِفِ الَّذِینَ لا یَجِدُونَ نِکاحاً
حَتَّی یُغْنِیَهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ الَّذِینَ یَبْتَغُونَ
الْکِتابَ مِمَّا مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ فَکاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ
فِیهِمْ خَیْراً وَ آتُوهُمْ مِنْ مالِ اللَّهِ الَّذِی آتاکُمْ وَ لا
تُکْرِهُوا فَتَیاتِکُمْ عَلَی الْبِغاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّناً
لِتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ مَنْ یُکْرِهْهُنَّ فَإِنَّ
اللَّهَ مِنْ بَعْدِ إِکْراهِهِنَّ غَفُورٌ رَحِیمٌ.» [١]:
آن کسانی که
اسباب مالی ازدواج را فراهم ندارند، باید عفّت بورزند و پاکدامنی کنند و از
آلوده کردن نفس به محرّمات خودداری نمایند، تا خدای متعال آنان را از فضلش
بینیازشان کند، و از مملوکین شما، آن کسانی که تقاضای مکاتبه دارند (یعنی
میخواهند طبق قرارداد بهای خود را بپردازند و آزاد گردند)، مشروط بر
اینکه بدانید، خیر آنان در این کار هست (یعنی پس از آزادی، میتوانند خود
را اداره کنند)، پس با آنان قرارداد ببندید و از مالی که خدای تعالی به شما
اعطا نموده، به آنها اعطا کنید (تا هم پرداخت بخشی از بهای آنها بوده و هم
پشتوانهای برای کمک اقتصادی به آنان در معیشتشان باشد)، و کنیزانتان را
که میخواهند با ازدواج صحیح، عفیفه و پاکدامن
[١]. نور/ ٣٣.