در پرتو ولايت - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٠٩ - « ضعف شناخت» و « خودباختگى» عواملى مهم در انحراف هاى جامعه اسلامى

كسانى كه در دنيا در چنين دامى گرفتار شده اند، روز قيامت به سراغ آن شخصيت‌ها و بزرگان مى‌روند و مى‌گويند، ما از شما پيروى كرديم، امروز مقدارى از بار عذاب ما را شما بكشيد! آنها در پاسخ مى‌گويند ما شما را مجبور نكرديم، خودتان آمديد:

وَ إِذْ يَتَحاجُّونَ فِي النّارِ فَيَقُولُ الضُّعَفاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنّا كُنّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنّا نَصِيباً مِنَ النّارِ. قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنّا كُلٌّ فِيها إِنَّ اللّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبادِ؛١ و آن گاه كه در آتش شروع به آوردن حجت مى‌كنند، زيردستان به كسانى كه گردن كش بودند، مى‌گويند: «ما پيرو شما بوديم؛ پس آيا مى‌توانيد پاره‌اى از آتش را از ما دفع كنيد؟» كسانى كه گردن كشى مى‌كردند، مى‌گويند: «[اكنون] همه ما در آن هستيم. خدا است كه ميان بندگان داورى كرده است».

البته كسانى كه منشأ اغواى ديگران شوند دو برابر گناه دارند:

لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ مِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْم؛٢ تا روز قيامت بار گناهان خود را تمام بردارند، و [نيز [بخشى از بار گناهان كسانى كه ندانسته آنها را گمراه مى‌كنند.

با اين حال، آنها كه از گمراهى‌ها پيروى كرده‌اند چيزى از وزر و وبالشان كم نمى‌شود و مسؤول كار خودشان هستند؛ گرچه آن سركرده‌ها و كسانى كه باعث گمراهى و فريب مردم شده اند، دو برابر گناه دارند؛ يكى اين كه چرا خودشان رفتند و ديگر اين كه چرا ديگران را گمراه كردند. شايد آن روز در بين آن «كُبَرا» كسانى را مشاهده كنيم كه ما در دنيا به آنها بسيار حسن ظن داشتيم. آرى، در آن جا حساب‌ها طورى ديگر است.