الکلام اللطیف؛ شرح فارسی بر تصریف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨١ - نوع اول معتل الفاء

شرح‌

و اماتوا ماضى يدع و يذر: كلمه « اماتوا » يعنى ميرانده‌اند و مقصود از آن در اينجا اينستكه استعمال نكرده‌اند.

و حذف الفاء دليل على انّه واو: اين عبارت جواب است از سؤالى كه ممكنست بشود:

سؤال‌

وقتى ماضى و مصدر و اسم فاعل و اسم مفعول دو كلمه « يدع » و « يذر » استعمال نشده باشد از كجا بفهميم كه فاعل الفعل ايندو « واو » بوده است.

جواب‌

همين كه فاء الفعل آنها بطور قطع و يقين محذوف مى‌باشد خود دليل است كه فاء الفعل واو بوده زيرا اگر ياء مى‌بود حذف نشده و ثابت و محفوظ در كلمه مى‌ماند.

فتثبت على كلّ حال: يعنى چه از باب « يفعل » بوده و چه از « يفعل » و چه از « يفعل » .

تقلب الياء فيهما: ضمير در « فيهما » به مضارع و اسم فاعل برمى‌گردد.

لسكونها و انضمام ما قبلها: ضمير در « سكونها » و « ما قبلها» به ياء راجع است.

و فى افتعل منهما: ضمير در « منهما » به مثال واوى و يائى راجع است.