الکلام اللطیف؛ شرح فارسی بر تصریف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٦ - تذكر و تنبيه

ليفعل زيد (زيد السّاعه و در زمان حال انجام مى‌دهد).

و پاره‌اى از كلمات مى‌باشند كه وقتى با آن همراه شده معنايش را به زمان آينده اختصاص مى‌دهند همچون دو كلمه « سين » و « سوف » چنانچه مى‌گويند:

سيضرب و سوف يضرب (بزودى مى‌زند).

فرق بين سين و سوف آنستكه « سين » معناى مضارع را بآينده نزديك اختصاص مى‌دهد ولى « سوف » معنايش را اختصاص بآينده نسبتا دورتر مى‌دهد از اينرو در ترجمه « سيضرب » مى‌گوئيم يعنى بزودى زود مى‌زند ولى در ترجمه « سوف يضرب» مى‌گوئيم يعنى بزودى خواهد زد.

و هى الهمزة و النّون الى آخر: ضمير « هى » به زوائد اربع برمى‌گردد.

و تجمعها انيت او اتين الى آخر: ضمير مؤنّث در « تجمعها » به زوائد اربع برمى‌گردد.

و النّون له: ضمير در « له » به متكلّم برمى‌گردد.

اذا كان معه غيره: ضميرهاى در « معه » و « غيره » به متكلّم عود مى‌كنند.

مذكّرا كان او مؤنّثا: ضمير در « كان » به مخاطب برمى‌گردد.

و لمثنّاها: ضمير مؤنّث به غائبه برمى‌گردد.

و هذا يصلح للحال و الاستقبال: مشار اليه « هذا » مضارع مى‌باشد.

و يسمّى مستقبلا: كلمه « مستقبل » بكسر باء بوده و با فتحه خواندنش غلط مشهور مى‌باشد.

فاذا ادخلت عليه السّين: ضمير در « عليه » به مضارع برمى‌گردد.

اختصّ بزمان الاستقبال: ضمير در « اختصّ » به مضارع برمى‌گردد.

و اذا ادخلت عليه اللّام المفتوحة: ضمير در « عليه » به مضارع برمى‌گردد.