الکلام اللطیف؛ شرح فارسی بر تصریف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٠ - نوع سوم معتل اللام

بوده تنوين را روى ياء گذاردند.

كاعطى: در اصل « اعطى » بود ياء ماقبل مفتوح به الف قلب شد.

اشترى: در اصل « اشترى » بود ياء ماقبل مفتوح به الف قلب گرديد.

استقصى: در اصل « استقصو » بود واو ماقبل مفتوح به الف قلب گرديد.

متن: و امّا الماضي، فتحذف اللّام منه في مثال « فعلوا » مطلقا و فى مثال « فعلت » و « فعلتا » اذا انفتح ما قبلها و تثبت في غيرها فتقول:

غزا، غزوا، غزوا، غزت، غزتا، غزون الى آخره.

و رمى، رميا، رموا الى آخره.

و رضى، رضيا، رضوا الى آخره.

و كذلك سرو، سروا، سروا الى آخره.

و انّما فتحت ماقبل واو الضّمير في غزوا و رموا و ضمّت في رضوا و سروا، لانّ واو الضّمير اذا اتّصلت بالفعل النّاقص بعد حذف اللّام، فان انفتح ما قبلها ابقى على الفتحة و ان انضمّ او انكسر ضمّ.

و اصل رضوا، رضيوا، فنقلت ضمّة الياء الى الضّاد و حذفت الياء لالتقاء السّاكنين.

ترجمه:

و امّا معتلّ اللّامى كه ماضى باشد پس در مثال « فعلوا » مطلقا لام از آن حذف مى‌شود ودر مثال « فعلت » و « فعلتا » زمانى لام حذف مى‌شود كه ماقبل آن مفتوح باشد و در غير آنچه ذكر شد لام محفوظ مى‌ماند بنابراين مى‌گوئى: