الکلام اللطیف؛ شرح فارسی بر تصریف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧١ - موارد جواز ادغام

گفتن لم يفرر و لم يعضض يعنى بفكّ ادغام نيز جايز مى‌باشد.

و همچنين است حكم يقشعرّ و يحمرّ و يحمارّ يعنى وقتى حرف جازم بر سر آنها درآمد بدو وجه مى‌توان آنها را خواند:

١- با ادغام يعنى بگوئيم:

لم يقشعرّ (بفتح و كسر راء) لم يحمرّ (بفتح و كسر راء) لم يحمارّ (بفتح و كسر راء).

٢- بفكّ ادغام يعنى بگوئيم:

لم يقشعرر، لم يحمرر، لم يحمارر.

متن: و ان كان العين منه مضموما، فيجوز الحركات الثّلاث مع الادغام و فكّه، فتقول: لم يمدّ بحركات الدّال و لم يمدد بفكّ الادغام.

و هكذا حكم الامر، فتقول: فرّ و عضّ بكسر اللّام و فتحها و افرر و اعضض و مدّ بحركات الدّال و امدد.

و تقول في اسم الفاعل: مادّ، مادّان، مادّون، مادّة، مادّتان، مادّات و موادّ و المفعول: ممدود كمنصور.

ترجمه:

و اگر عين الفعل آن مضموم باشد در صورت ادغام حرف آخر را با حركات سه‌گانه يعنى (فتح، كسر و ضمّ) مى‌توان خواند چنانچه فكّ ادغام نيز جايز است پس مى‌گوئى: لم يمدّ (بفتح دال) لم يمدّ (بكسر دال) لم يمدّ (بضمّ دال) و لم يمدد (بفكّ ادغام).

و همچنين است حكم امر آن يعنى همان وجوهى كه در مضارع مجزوم جايز بود در امر نيز جايز است.

بنابراين همانطوريكه در « لم يفرّ» و « لم يعضّ» سه وجه جايز بود در امر آنها نيز هرسه وجه جايز مى‌باشد لذا مى‌گوئى: فرّ (بكسر راء) فرّ (بفتح راء) افرر (بفكّ ادغام).