الکلام اللطیف؛ شرح فارسی بر تصریف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٤ - اسم مفعول از ناقص

و الاولى منهما: ضمير در « منهما » به واو و ياء راجع است.

متن: و تقول في فعول من الواوي عدوّ و من اليائى بغىّ.

و في فعيل من الواويّ صبيّ و من اليائي شرىّ.

و المزيد فيه تقلب واوه ياءا، لانّ كلّ واو وقعت رابعة فصاعدا و لم يكن ما قبلها مضموما تقلب ياءا، فتقول:

اعطى، يعطي و اعتدى، يعتدي و استرشى، يسترشى.

و تقول مع الضّمير: اعطيت و اعتديت و استرشيت.

و كذلك: تغازينا و تراجينا.

ترجمه:

و در صفت مشبّهه‌اى كه وزنش فعول است از ناقص واوى مى‌گوئى: عدوّ (دشمن) و از ناقص يائى مى‌گوئى: بغىّ (خلاف كار).

و در صفتى كه وزنش فعيل است از ناقص واوى مى‌گوئى: صبىّ (كودك) و از ناقص يائى مى‌گوئى: شرىّ (تندرونده).

و در فعلى كه ثلاثى مزيد بوده واوش به ياء قلب مى‌شود زيرا هرواوى كه در مرتبه چهارم يا بيشتر واقع شود و پيش از آن مضموم نبوده به ياء بايد قلب گردد، پس مى‌گوئى:

اعطى (بخشيد)، يعطي (مى‌بخشد)، اعتدى (دشمنى ورزيد) يعتدي (دشمنى مى‌ورزد)، استرشى (طلب رشوه نمود) يسترشي (طلب رشوه مى‌نمايد).

و با ضمير بارز مى‌گوئى:

اعطيت (بخشيدم) اعتديت (دشمنى نمودم) استرشيت (طلب رشوه نمودم).

و همچنين است: تغازينا (باهم جنگيديم) و تراجينا (بيكديگر