خداوند و روز قيامت و تصوير و توصيف بهشت و دوزخ . ٣ ) دعوت به تمسك به اخلاق كريمه و استقامت در راه خير. ٤ ) مجادله با مشركات و نفى احوال و انديشه هاى آنان . ٥ ) فراوانى سوگند , بر وفق اساليب عرب . ب ) مـشـخصات سوره هاى مدنى : ١ ) هر سوره اى كه در آن حدود ( احكام ) و فرايض و قوانين اجتماعى و مدنى آمده است . ٢ ) هر سوره اى كه در آن اذن جهاد و احكامش آمده است . ٣ ) هر سوره اى كه در آن ذكر منافقان آمده است ( جز عنكبوت ) ( مناهل العرفان , ١/١٨٩ ـ ١٩١ ; تاريخ قرآن , راميار , ٦٠٥ ـ ٦٠٧ ). صـبحى صالح نشانه اى ديگرى هم براى شناخت سوره هاى مدنى برمى شمارد : ١ ) مجادله با اهل كتاب و دعوتشان به عدم غلو در دينشان . ٢ ) طول اكثر سوره ها و بعضى آيات و اطناب آنها و اسلوب تشريعى آنها. ٣ ) تفصيل براهين و ادله در مورد حقايق دينى . ( مباحث فى علوم القرآن , ١٨٣ ـ ١٨٤ ). از اقوال مشهور اين است كه سوره ها و آياتى كه به اصطلاح شعرگونه تر يا شاعرانه ترند مكى اند , از جمله سوره هاى پرشور آخر قرآن . سوره هاى قرآن از نظر مكى و مدنى به چهار دسته تقسيم مى شوند : ١ ) سوره هاى مكى . ٢ ) سوره هاى مدنى . ٣ ) سوره هاى مكى با آيات مدنى . ٤ ) سوره هاى مدنى با آياتى مكى . بـعـضـى فـهارس كه در عصر جديد براى آيات و كلمات قرآن تدوين شده است , از جمله المعجم الـمـفـهـرس لالفاظ القرآن الكريم , تدوين محمد فؤاد عبدالباقى , و فرهنگ آمارى كلمات قرآن كـريـم , تـاليف دكتر محمود روحانى مكى [ ك ] , و مدنى [ م ] بودن هر آيه را با علامت نامبرده , تعيين كرده اند. مـنـبـع اخـير حتى آيات مستثنيات ( مكى در مدنى و مدنى در مكى ) را هم با جدولهاى صريح و روشن نشان مى دهد. طـبق آمار و جداول فرهنگ آمارى كلمات قرآن كريم ( ١/٣٩ ) ٤٤٦٨ آيه مكى با ٤٥٦٥٣ كلمه و ١٧٦٨ آيه مدنى با ٣٢١٥٤ كلمه