برآنند كه نخستين سوره كامل كه نازل شده است , فاتحة الكتاب ( سوره حمد ) است . ( التمهيد , ١/٩٣ - ٩٨ ). آخرين سوره اى كه نازل شده است , سوره نصر است . بـعـضـى از قـرآن پـژوهان گفته اند كه قرآن بتمامه در ليلة القدر به صورت جملة واحدة ( يكباره ) از لوح محفوظ به بيت العزة يا بيت المعمور ( در آسمان چهارم ) نازل شده , و سپس نجوما يا منجما يعنى بخش بخش و به تفاريق در طول مدت ٢٣ سال به تفصيل نزول يافته است . ( بحارالانوار , ١٨/٢٥٣ - ٢٥٤ ). مـلا مـحسن فيض گفته اند مراد از اين [ دو نحوه نزول ] نزول معناى قرآن به قلب پيامبر (ص ) اسـت ... سـپـس در طول بيست [ و سه ] سال , هر بار كه جبرئيل بر او ظاهر شده و وحى آورده و الفاظ آن را بر حضرت مى خوانده است , بخش بخش از باطن قلب او به ظاهر زبانش نزول مى يافته است . ( مقدمه نهم از تفسير صافى ). عـلامه طباطبايى هم بر آن است كه حقيقت قرآن , يعنى كتاب مبين در يك شب ( ليلة القدر ) بر قـلـب رسـول خدا (ص ) نازل شده و سپس همين قرآن بعد از آنكه تفصيل يافت , تدريجا در طى مدت دعوت نبوى , نزول يافته است . ( الميزان , ذيل تفسير آيه ١٨٥ بقره . ) نزول تدريجى قرآن , نظر به چند علت يا حكمت داشته است . ١ ) رخ دادن پيشامدهايى كه دستورى و حيانى يا الهى مى طلبيد , ٢ ) كسانى پرسشى داشتند كه جواب اقتضا مى كرد , ٣ ) تشريع حكمى در موقع مناسب و معين لازم مى نمود. ٤ ) پايدار ساختن پيامبر ( فرقان آيه ٣٢ ) , ٥ ) ايجاد روحيه ثبات قدم در مؤمنان و مجال دادن به كـافران يا تازه ايمان آوردگان تا براى ترك عقايد باطله و عادات رذيله و ايجاد عقايد و عبادات و آداب درست به جاى آن ; همچنين سير از نرمش و مماشات با كفار به جهاد با آنان . ( تاريخ قرآن , راميار , ٢٠٠ - ٢٠٤ ). نزول قرآن مجيد , چند آيه به چند آيه بوده است كه تعداد اين آيات را ٣ تا ٥ گفته اند. ( پيشين , ٢٠١ ).