جواهر الفرایض در ارث (ترجمه) - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٢٥ - باب نخست درچگونگى تقسيم تركه بر ورثه باسهام صحيح

دارد] لذا در اين صورت اصل مال را «٦» قرار مى‌دهيم.

مثال ديگر: كسى مرده و از وى پدر و مادر، دو همسر، دو پسر، و دو دختر بجامانده ارث به اين ترتيب ميان آنها تقسيم مى‌شود:

پدر و مادر هر كدام يك ششم. دو همسر بجامانده از وى يك هشتم. حال عددى كه (٨) و (٦) داشته باشد «٢٤» است‌[١] ليكن از آنجا كه يك هشتم «٢٤» [/ ٣] قابل تقسيم بر دو نفر نيست‌[٢]، آن را در «٢» ضرب مى‌كنيم و به عدد «٤٨» دست مى‌يابيم پس از خارج كردن سهم فرض بران، بيست و شش تا باقى مى‌ماند، و سهام بقيه وارثان [يعنى دو پسر و دو دختر] شش تاست [هر پسر دو سهم و هر دختر يك سهم‌]، كه «٦» و «٢٦» درنصف مشتركند لذا «٣» راكه نصف «٦» است در «٤٨» ضرب مى‌كنيم و به عدد «١٤٨» دست مى‌يابيم و اين عدد را اصل مال قرار مى‌دهيم‌[٣].

مثال ديگر: از ميّت عمو و عمّه مادرى، عمو و عمّه پدرى، دايى و خاله مادرى، و دايى و خاله پدرى بجامانده، ارث به اين ترتيب ميان آنها تقسيم مى‌شود:

[١] زيرا «٦» و «٨» متوافقان هستند و وفق آنها (٢) است لذا يك دومِ يكى از (٨) و (٦) را در ديگرى ضرب مى‌كنيم و به رقم «٢٤» كه مخرج مشترك اين دو عدد است دست مى‌يابيم.

[٢] مراد دو همسرى است كه از ميت بجامانده است.

[٣] بيان مطلب: از «٤٨» سهم، «١٦» تا به پدر و مادر «٦» تا به دو زوجه تعلّق مى‌گيرد كه جمعاً «٢٢» تا مى‌شود به اين صورت‌

(پدر ومادر) ١٦/ ٢* ٨/ ٦/ ٦: ٤٨

(زوجه) ٦/ ٨/ ٨: ٤٨

٢٢/ ٦+ ١٦

آنگاه پس ازكم كردن «٢٢» از «٤٨»، باقيمانده «٢٦» خواهد بود. حال سهام ديگر وارثان [يعنى دو پسر و دو دختر كه فرض بر نيستند] «٦» است [چون دو پسر هركدام «٢» سهم، و دو دختر هركدام «١» سهم مى‌برند كه جمعاً «٦» سهم مى‌شود]. ونسبت ميان «٢٦» و «٦» توافق است كه وفق آنها «٢» است لذا نصف رقم «٦» را كه «٣» مى‌باشد در «٤٨» ضرب مى‌كنيم و به رقم «١٤٤» دست مى‌يابيم و آن را اصل مال قرار مى‌دهيم.