جواهر الفرایض در ارث (ترجمه) - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٢٢ - باب نخست درچگونگى تقسيم تركه بر ورثه باسهام صحيح

خواهد بود [يعنى مال به تعداد وارثان تقسيم مى‌شود مانند اينكه از ميت چند پسر يا چند دختر بجا مانده باشد].

و اگر سهامشان متفاوت باشد [و در ميان وارثان زن و مرد هر دو وجود داشته باشد كه ارث بر اساس آيهّ‌ «لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ» تقسيم مى‌شود] براى مرد دو سهم و براى زن يك سهم قرار داده مى‌شود و حاصل جمع سهام، اصل مال خواهد بود [ومال بر اساس آن تقسيم مى‌شود].

و اگر در ميان وارثان خنثاى مشكل وجود داشته باشد براى وى سه سهم، براى هر مذكر چهار سهم، و براى هر مؤنث دو سهم قرار داده مى‌شود و حاصل جمع اين اعداد اصل مال خواهد بود.

و اگر درميان وارثان يك يا چند فرض بر [يعنى كسى كه سهم مشخص قرآنى دارد] وجود داشته باشد ابتدا عددى راكه براى او آن سهم يا سهام باشد پيدا كن و باقيمانده را پس از اخراج آن سهم يا سهام بر اساس افراد [/ رؤوس‌] ديگر وارثان ياسهام‌[١] آنها تقسيم كن‌[٢].

[١] تقسيم باقيمانده براساس تعداد افراد باقيمانده در صورتى است كه در مقدار ارث مساوى باشند مثل اينكه چند پسريا چند دختر باشند. و تقسيم بر اساس سهام در صورتى است كه در مقدار ارث متفاوت باشند مثل اينكه چند پسر و دختر باشند كه بايد بر اساس آيه‌ «لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ» عمل شود.

[٢] نكته‌اى پيرامون مخارج فروض ششگانه تعيين شده درقرآن و روش حساب آن: مراد از مخرج كوچكترين عددى است كه جزء مورد نظر به طور صحيح و بدون كسر از آن خارج شود لذا مخارج فروض ششگانه پنج تاست:

١- عدد «٢» كه مخرج (٢) است.

٢- عدد «٤» كه مخرج (٤) است.

٣- عدد «٨» كه مخرج (٨) است.

٤- عدد «٣» كه مخرج (٣) و (٣) است.

٥- عدد «٦» كه مخرج (٦) است.

حال در ورثه چند صورت متصوّر است: الف) درميان آنها فرض بر وجود ندارد و درارث مساوى‌اند