جواهر الفرایض در ارث (ترجمه)
(١)
پيشگفتار
٦٥ ص
(٢)
نام رساله
٦٥ ص
(٣)
شروح رساله
٦٧ ص
(٤)
نسخههاى خطى
٦٨ ص
(٥)
جواهر الفرائض
٦٩ ص
(٦)
قسم نخست
٦٩ ص
(٧)
فن نخست در شناخت مراتب وارثان و سهم آنها و احكام آنها
٦٩ ص
(٨)
باب نخست، از فن نخست، از قسم نخست در بيان مراتب وارثان و ترتيب آنها
٦٩ ص
(٩)
فصل در نسبها و مراتب آنها
٧٠ ص
(١٠)
فصل در اسباب و انواع آن
٧٣ ص
(١١)
فصل در موانع ارث
٧٧ ص
(١٢)
باب دوم تفصيل سهام و چگونگى تقسيم كردن
٧٨ ص
(١٣)
فصل مقدار فروض / سهام قرآنى
٧٨ ص
(١٤)
فصل
٨٠ ص
(١٥)
فصل
٩٠ ص
(١٦)
ارث جنين
٩٠ ص
(١٧)
ارث خنثا
٩٠ ص
(١٨)
ارث انسان دو سر
٩٢ ص
(١٩)
ارث فرزند زن لعان شده و زنا زاده
٩٢ ص
(٢٠)
حكم انسان پيدا شده و انسان مشكوك
٩٢ ص
(٢١)
فصل
٩٣ ص
(٢٢)
حبوه و طعمه
٩٤ ص
(٢٣)
وارث گمشده
٩٥ ص
(٢٤)
فصل در غرق شدگان و زير آوار ماندگان
٩٦ ص
(٢٥)
فن دوم از قسم نخست احكام وصيتها و اقرارهاى مربوط به ارث
١٠١ ص
(٢٦)
باب نخست وصيتها
١٠١ ص
(٢٧)
باب دوم اقرارها
١٠٣ ص
(٢٨)
فصل
١٠٣ ص
(٢٩)
فصل
١٠٤ ص
(٣٠)
قسمت دوم در چگونگى تحصيص تقسيم ارث با مراعات تصحيح سهام
١٠٦ ص
(٣١)
قاعده
١٠٦ ص
(٣٢)
مقدمه
١٠٧ ص
(٣٣)
تتمه مقدمه پيرامون كيفيت بدست آوردن نسبتهاى چهارگانه فوق
١٠٧ ص
(٣٤)
فصل درباره كيفيت به دست آوردن كوچكترين مخرج مشترك ميان دو عدد مختلف
١٠٨ ص
(٣٥)
فصل كيفيت به دست آوردن كوچكترين مخرج مشترك ميان سه عدد يا بيشتر
١٠٩ ص
(٣٦)
فصل پيرامون اقسام عدد
١١٠ ص
(٣٧)
باب نخست درچگونگى تقسيم تركه بر ورثه باسهام صحيح
١٢١ ص
(٣٨)
فصل
١٢٧ ص
(٣٩)
فصل
١٣٤ ص
(٤٠)
فصل
١٣٨ ص
(٤١)
باب دوم در مناسخات
١٣٨ ص
(٤٢)
باب سوم درنمونههايى از تقسيم تركههاى زير آوارماندگان وكسانى كه درحكم ايشان هستند
١٤٣ ص
(٤٣)
باب چهارم درنمونه هايى از اقرارها
١٤٩ ص
(٤٤)
باب پنجم دراستخراج وصيتهاى مبهم و ذكر نمونههايى از آن
١٥٠ ص
(٤٥)
فصل
١٥٥ ص
(٤٦)
تمرين
١٥٧ ص

جواهر الفرایض در ارث (ترجمه) - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٤٢ - باب دوم در مناسخات


دراين مثال هركسى كه از فريضه اوّل سهمى دارد آن را ضرب در «٢» دريافت مى‌كند لذا برادران مادرى كه «٤» سهم از فريضه اوّل دارند آن را ضرب در «٢» دريافت مى‌كنند و به «٨» سهم مى‌رسد و آن (٣) فريضه است و برادران پدرى كه «٢» سهم از فريضه اوةل دارند آن را ضرب در «٢» دريافت مى‌كنند. همچنين شوهر كه «٦» سهم دارد آن را ضرب در «٢» دريافت مى‌كند آنگاه پسر شوهر ميّت كه نصف فريضه از آن اوست- يعنى «٣» تا از نصيب پدرش درفريضه اوّل- آن را ضرب در وفق نصيب و مسأله‌اش يعنى «٢»- دريافت مى‌كند.

همچنين دو دخترش نيز كه سهمشان نصف بوده است، «٣» را ضرب در «٢» دريافت مى‌كند.

ب) ميان نصيب و فريضه تباين مى‌باشد دراين صورت فريضه دوم درفريضه اوّل ضرب مى‌شود از عددى كه به دست مى‌آيد هردو فريضه صحيح و بدون كسر خواهد بود و درنتيجه هركسى كه از فريضه اوّل سهمى داشته است آن را ضرب در فريضه دوم دريافت مى‌كند.

مثال: از ميّت شوهر، دو كلاله مادرى، و يك برادر پدرى بجامانده است. سپس شوهر هم مرده و از وى دو پسر ويك دختر بجا مانده است. فريضه اوّل از «٦» است زيرا درآن (٣) و (٢) وجود دارد [زيرا سهم شوهر (٢) است و سهم كلاله أمّى متعدد (٣) است‌] حال از اين مقدار، نصيب شوهر «٣» است كه نه بر «٥» قابل قسمت است و نه «٣» و «٥» توافق دارند [بلكه تباين دارند] لذا «٥» را در «٦» كه فريضه اوّل مى‌باشد ضرب مى‌كنيم و به رقم «٣٠» دست پيدا مى‌كنيم كه ازاين رقم هر دو فريضه صحيح خواهد بود از اين مقدار شوهر «١٥» سهم دارد كه بر دو پسر و يك دختر به طور صحيح تقسيم خواهد شد.

و (٣) آن كه «١٠» باشد به كلاله مادرى متعدّد داده باشد كه دو نفر هستند و بر آن دو به طور صحيح تقسيم مى‌شود و بقيه به برادر پدرى تعلّق مى‌گيرد. [ر. ك: جواهر، ج ٣٩، ص ٣٥٢- ٣٥٧ و شرح لمعه، ج ٨، ص ٢٥٣- ٢٥٩].

٤) نكته چهارم: گاه ممكن است كه مناسخات بيش از دو فريضه باشند به اينكه برخى از ورثه ميّت دوم نيز پيش از تقسيم مال بميرند يا برخى ديگر از ورثه ميت اوّل بميرند در اين صورت قانون اين است كه به نصيب ميّت سوم نظر مى‌كنيم اگر بر وارثان او به طور صحيح قابل قسمت بودند به همان اكتفا مى‌شود، و گرنه همان رفتارى كه در فريضه دوم نسبت به فريضه اوّل انجام شد، دراين فريضه سوّم هم نسبت به آن دو فريضه انجام مى‌شود.

همچنين است اگر وارث چهارم يا بيشتر بميرند.

تمام اين اقسام را مى‌توان درمثال ياد شده پياده كرد مثل اينكه يكى از دو پسران شوهر نيز پيش از تقسيم تركه بميرند. [ر. ك: جواهر، ج ٣٩، ص ٣٥٧- ٣٥٨ وشرح لمعه، ج ٨، ص ٢٥٩- ٢٦٠].