جواهر الفرایض در ارث (ترجمه)
(١)
پيشگفتار
٦٥ ص
(٢)
نام رساله
٦٥ ص
(٣)
شروح رساله
٦٧ ص
(٤)
نسخههاى خطى
٦٨ ص
(٥)
جواهر الفرائض
٦٩ ص
(٦)
قسم نخست
٦٩ ص
(٧)
فن نخست در شناخت مراتب وارثان و سهم آنها و احكام آنها
٦٩ ص
(٨)
باب نخست، از فن نخست، از قسم نخست در بيان مراتب وارثان و ترتيب آنها
٦٩ ص
(٩)
فصل در نسبها و مراتب آنها
٧٠ ص
(١٠)
فصل در اسباب و انواع آن
٧٣ ص
(١١)
فصل در موانع ارث
٧٧ ص
(١٢)
باب دوم تفصيل سهام و چگونگى تقسيم كردن
٧٨ ص
(١٣)
فصل مقدار فروض / سهام قرآنى
٧٨ ص
(١٤)
فصل
٨٠ ص
(١٥)
فصل
٩٠ ص
(١٦)
ارث جنين
٩٠ ص
(١٧)
ارث خنثا
٩٠ ص
(١٨)
ارث انسان دو سر
٩٢ ص
(١٩)
ارث فرزند زن لعان شده و زنا زاده
٩٢ ص
(٢٠)
حكم انسان پيدا شده و انسان مشكوك
٩٢ ص
(٢١)
فصل
٩٣ ص
(٢٢)
حبوه و طعمه
٩٤ ص
(٢٣)
وارث گمشده
٩٥ ص
(٢٤)
فصل در غرق شدگان و زير آوار ماندگان
٩٦ ص
(٢٥)
فن دوم از قسم نخست احكام وصيتها و اقرارهاى مربوط به ارث
١٠١ ص
(٢٦)
باب نخست وصيتها
١٠١ ص
(٢٧)
باب دوم اقرارها
١٠٣ ص
(٢٨)
فصل
١٠٣ ص
(٢٩)
فصل
١٠٤ ص
(٣٠)
قسمت دوم در چگونگى تحصيص تقسيم ارث با مراعات تصحيح سهام
١٠٦ ص
(٣١)
قاعده
١٠٦ ص
(٣٢)
مقدمه
١٠٧ ص
(٣٣)
تتمه مقدمه پيرامون كيفيت بدست آوردن نسبتهاى چهارگانه فوق
١٠٧ ص
(٣٤)
فصل درباره كيفيت به دست آوردن كوچكترين مخرج مشترك ميان دو عدد مختلف
١٠٨ ص
(٣٥)
فصل كيفيت به دست آوردن كوچكترين مخرج مشترك ميان سه عدد يا بيشتر
١٠٩ ص
(٣٦)
فصل پيرامون اقسام عدد
١١٠ ص
(٣٧)
باب نخست درچگونگى تقسيم تركه بر ورثه باسهام صحيح
١٢١ ص
(٣٨)
فصل
١٢٧ ص
(٣٩)
فصل
١٣٤ ص
(٤٠)
فصل
١٣٨ ص
(٤١)
باب دوم در مناسخات
١٣٨ ص
(٤٢)
باب سوم درنمونههايى از تقسيم تركههاى زير آوارماندگان وكسانى كه درحكم ايشان هستند
١٤٣ ص
(٤٣)
باب چهارم درنمونه هايى از اقرارها
١٤٩ ص
(٤٤)
باب پنجم دراستخراج وصيتهاى مبهم و ذكر نمونههايى از آن
١٥٠ ص
(٤٥)
فصل
١٥٥ ص
(٤٦)
تمرين
١٥٧ ص

جواهر الفرایض در ارث (ترجمه) - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١٤١ - باب دوم در مناسخات


دوم نگاه مى‌كنيم و آن از دو حال بيرون نيست:

١- گاه به گونه صحيح وبدون كسر قابل قسمت بر وارثان وى مى‌باشد دراين صورت بحثى نيست و هر دو مسأله از مسأله نخست تصحيح مى‌شود مثل اينكه مردى بميرد و از خود يك همسر، يك پسر و يك دختر از غير آن زن بجا گذارد. سپس زن هم بميرد و از خود يك دختر و يك پسر بجاگذارد در اينجا قبل از مرگ شخص دوم، فريضه «٢٤» سهم است زيرا سهم زن (٨) است، و از آنجاكه پسر دو برابر دختر مى‌برد (٨) باقيمانده قابل تقسيم بر پسر و دختر نيست لذا مخرج نصيب اين دو را كه «٣» باشد [چون پسر (٣) كه دو برابر است مى‌برد، و دختر (٣) مى‌برد] در «٨» كه مخرج (٨) است ضرب مى‌كنيم [به عبارت ديگر مخرج (٨) را در ٣ و ٣ ضرب مى‌كنيم‌] و به عدد «٢٤» دست پيدا مى‌كنيم از اين مقدار سهم زوجه «٣»، سهم پسر «١٤» و سهم دختر «٧» است.

حال پس از مرگ زوجه چون وارث وى نيز يك پسر و يك دختر است، پسر «٢» سهم از «٣» سهم را بر مى‌دارد و دختر «١» سهم و ديگر نيازمند تقسيم جديد نخواهيم بود بلكه «٣» به طور صحيح و بدون كسر برآن دو تقسيم مى‌شود.

٢- گاه نصيب ميت دوم، به گونه صحيح و بدون كسر بر وارثان وى قابل قسمت نيست:

دراين حالت دو صورت متصوّر است:

الف) ميان نصيب فريضه دوم از فريضه اوّل، و فريضه دوم وفق وجود دارد دراين صورت وفق فريضه دوم- نه وفق نصيب فريضه دوم- در فريضه اوّل ضرب مى‌شود از عددى كه به دست مى‌آيد هر دو فريضه صحيح خواهد بود.

مثال: از ميّت دو برادر مادرى، دو برادر پدرى، و شوهر بجامانده سپس شوهر مى‌ميرد و از وى يك پسر و دو دختر بجا مى‌ماند دراينجا فريضه اوّل «٦» است زيرا درآن (٢) و (٣) وجود دارد، و از ضرب «٢» در «٣»، عدد «٦» به دست مى‌آيد به شوهر «٣» سهم و به برادران مادرى «٢» سهم مى‌رسد و تا به اينجاكسر وجود ندارد ليكن به برادران پدرى «١» سهم مى‌رسد در حالى كه دو نفرند و بايد دو سهم به آنها تعلّق بگيرد و براى جلوگيرى از كسر سهام، «٢» را در «٦» ضرب مى‌كنيم و به عدد «١٢» دست پيدا مى‌كنيم ازاين مقدار «٦» سهم به شوهر مى‌رسد، كه به چهار سهم قابل تقسيم نيست تابه طور صحيح بر وارثان وى يعنى پسر و دو دختر قابل قسمت باشد ليكن فريضه آنها با فريضه دوم كه «٤» است در نصف توافق دارند لذا جزء وفق از فريضه دوم [يعنى «٢» از «٤»]- نه از نصيب در فريضه اوّل- درفريضه اوّل كه «١٢» است ضرب مى‌شود و رقم «٢٤» به دست مى‌آيد كه هر دو فريضه ازآن صحيح خواهد بود.