تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٥ - تفسير

و رياكارانه‌اى كه در برابر سخنان شما نشان مى‌دهند، نبايد شما را فريب دهد.

و در پايان آيه به آنها اخطار مى‌كند كه با تمام اين پرده‌پوشى‌ها خداوند از آنچه آنها كتمان مى‌كنند، آگاه و با خبر است.

و در آيه بعد نشانه‌هاى ديگرى از نفاق آنها را بازگو مى‌كند، از جمله اينكه مى‌گويد:" بسيارى از آنها را مى‌بينى كه در مسير گناه و ستم و خوردن اموال حرام بر يكديگر سبقت مى‌جويند".

(وَ تَرى‌ كَثِيراً مِنْهُمْ يُسارِعُونَ فِي الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ أَكْلِهِمُ السُّحْتَ‌) [١] يعنى آن چنان آنها در راه گناه و ستم گام بر مى‌دارند كه گويا به سوى اهداف افتخارآميزى پيش مى‌روند، و بدون هيچگونه شرم و حيا، سعى مى‌كنند از يكديگر پيشى گيرند.

بايد توجه داشت كه كلمه" اثم" هم به معنى" كفر" آمده است و هم به معنى هر گونه" گناه"، ولى چون در اينجا در مقابل" عدوان" قرار گرفته است، بعضى از مفسران آن را به معنى گناهانى كه زيان آن تنها متوجه خود انسان مى‌شود تفسير كرده‌اند بر خلاف عدوان كه زيان آن به ديگران مى‌رسد، اين احتمال نيز هست كه ذكر" عدوان" بعد از ذكر" اثم" به اصطلاح از قبيل ذكر عام بعد از خاص و ذكر اكل سحت بعد از آنها از قبيل ذكر اخص بوده باشد.

به اين ترتيب قبلا آنها را به خاطر هر گونه گناه مذمت مى‌كند، و سپس روى دو گناه بزرگ به خاطر اهميتى كه داشته‌اند، انگشت مى‌گذارد، يكى ستمگرى و ديگرى خوردن اموال حرام، اعم از رشوه و غير آن.

[١] در باره معنى سحت در ذيل آيه ٤٢ همين سوره و در باره يسارعون در ذيل ٤١ همين سوره و در باره اثم ذيل آيه ٢١٩ سوره بقره جلد دوم، بحثهايى گذشت.