تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦ - معنى" عسى" و" لعل" در كلام خدا

مشمول رحمت خداوند شويد" (اعراف- ٢٠٤).

روشن است كه تنها با گوش دادن آيات قرآن انسان مشمول رحمت خداوند نمى‌شود، بلكه اين يكى از مقدمات است و مقدمات ديگر آن فهم و درك آيات، و سپس به كار بردن دستوراتى است كه در آنها آمده، لذا در اينگونه موارد نمى‌توان تنها با وجود يك مقدمه، حكم قطعى به حصول نتيجه كرد، بلكه بايد به صورت يك حكم احتمالى بيان گردد، و به عبارت ديگر اينگونه تعبيرات در كلام الهى يك نوع بيدار باش و توجه دادن شنونده به اين است كه غير از اين مقدمه شرائط و مقدمات ديگرى نيز براى رسيدن به مقصد لازم است، فى المثل براى درك رحمت خدا غير از گوش فرا دادن به قرآن، عمل به آنهم لازم است.

درباره آيه مورد بحث اين سخن نيز كاملا مصداق دارد زيرا از بين رفتن قدرت كافران تنها با دعوت مؤمنان و تشويق آنها به جهاد نيست، بلكه به دنبال آن، اجراى برنامه‌هاى ديگر جهاد لازم است تا هدف نهايى را تحقق بخشد.

بنا بر اين هيچ لزومى ندارد كه اينگونه كلمات را هنگامى كه در كلام خدا بكار مى‌رود از معنى حقيقى منصرف نمائيم‌ [١]

[١] راغب در كتاب مفردات احتمال ديگرى در تفسير اين گونه كلمات (عسى و مانند آن) ذكر كرده است و آن اينكه اين تعبيرات براى اميدوارى دادن به مخاطب و شنونده است نه اينكه اميدوارى گوينده را بيان كند و به عبارت روشنتر هنگامى كه خداوند مى‌گويد عسى و لعل معنى آن" اميدوارم" نيست بلكه معنى آن اين است كه" اميدوار باشيد" مى‌باشد.