مسأله قربانى فرزند یک باب است که به حسب البته دید نوع بشر، مسأله مهمى است، لکن آن چیزى که مبدا این عمل مى‌شود، آن چیزى که مقابله ما بین پدر و پسر را در آن جا متحقق مى‌کند، این یک مسائل قلبى و روحى و معنوى است، فوق این مسائلى که ماها مى‌فهمیم. ما همه مى‌گوییم که ایثار کرد، قربانى کرد و واقعا این طور بوده است، خوب! مهم هم هست. لکن آیا در نظر ابراهیم(ع) هم ایثار بوده است؟ ابراهیم هم در نظرش این بوده است که حالا یک چیزى، تحفه‌اى مى‌برد پیش خدا؟ اسماعیل هم سلام الله علیه در نظرش بوده که یک جانفشانى دارد مى‌کند براى خدا؟ یا مسأله این نیست. این مسأله‌اى است که تا نفسانیت انسان هست، خودیت انسان هست، ایثار اسمش هست. من ایثار مى‌کنم در راه خدا فرزندم را، من ایثار مى‌کنم در راه خدا جان خودم را. این، براى ما مهم است و زیاد مهم است، براى ابراهیم نیست مسأله این، ایثار نیست. ابراهیم خودى نمى‌بیند تا ایثارى کرده باشد، اسماعیل خودى نمى‌بیند تا ایثار کرده باشد. ایثار این است که من هستم و تو هستى و عمل من و براى تو و ایثار. این، در نظر بزرگان اهل معرفت و اولیاى خدا شرک است، در عین حالى که در نظر ما کمال بزرگى است، ایثار بزرگى است.

عید براى ما یک معنا دارد، براى ابراهیم و براى پیغمبرها یک معناى دیگرى دارد، ما هم عید مى‌کنیم، آنها هم عید مى‌گیرند، لکن آنهایى که عید مى‌گیرند عید لقاء است، آنها عود مى‌کنند به آن جایى که از آن جا ظاهر شدند و عید مى‌گیرند براى این امر، البته بعد از ارجاع - به، باز - از آن معناى سیرالهى، بعد از ارجاع اسمش عید مى‌شود. و بعدهاى معنویش بسیار زیاد است و دست ما از آن کوتاه است و بعدهاى سیاسى و اجتماعى‌اش هم زیاد است و زیاد بوده است و امیدواریم که زیاد بشود.

مسلمان‌ها باید از عبادات، هم سیر معنوى کنند و هم برداشت سیاسى و هم عمل‌

امیدواریم که مسلمان‌ها به خود بیایند و از همین عباداتى که خداى تبارک و تعالى براى آنها مقرر فرموده است، از همین‌ها، هم سیر معنوى بکنند و هم برداشت‌هاى سیاسى و هم عمل. این طور نباشد که نماز را ما همان جهت تقرب الى الله آن را ملاحظه کنیم البته آن بالاترین چیز است. لکن بعد از این که انسان نمازگزار شد ایثارگر خواهد شد، بعد از آن که ایثارگر شد، براى اسلام خدمت خواهد کرد. و حج که در اوجهات اجتماعى و سیاسى بیشتر ظاهر است، این بحمدالله امسال تاکنونش خوب برگزار شده است و امیدواریم که از این به بعدش هم خوب برگزار بشود و بعدها هم افزوده بشود و مسلمین را بیدار بکنند این حجاجى که در بیت الله الحرام هستند. گرچه مع الاسف بعضى از آخوندهاى بسیار نافهم یا بسیار موذى در همین مقطع از زمان شروع کردند به چیزهایى نوشتن و رساله‌هایى پخش کردند و نسبت به شیعه و نسبت به ائمه شیعه و نسبت به طریقه شیعه جسارت کردند و این در یک همچو مقطعى که عقلاى طرفین، عقلاى مذاهب با هم جمع شدند و علماى مذاهب با هم جمع شدند و مى‌خواهند فکر بکنند براى مصالح اسلام، در یک همچو مقطع یک همچو رساله منتشر مى‌شود،