باید ائمه جمعه به مردم القا کنند، قدرت نداشتند، نمى‌توانستند راجع به فساد حکومت یک کلمه بگویند، نمى‌توانستند راجع به گرفتارى‌هاى عمومى ملت، اجتماعى ملت یک کلمه صحبت کنند. خطباى ما و ائمه جماعت و جمعه ما تماسى که با مردم داشتند یک تماس بسیار محدود و در یک مسائل محدود، و مهمات مسائل اسلام در طاق نسیان گذاشته شده بود از باب اینکه امکان نداشت براى این طوایف نظرهائى که دارند ابراز کنند. دادگاه‌هاى ایران، سرتاسر ایران به دست اشخاصى که صلاحیت براى قضاوت نداشتند، الا شاید بسیار کم، از این جهت دادگاه‌هاى ما هم یک نحو آشفتگى داشت که باید متحول بشود به یک دادگاه‌هاى اسلامى. با نبودن افراد از باب اینکه مهیا نبودند حوزه‌ها براى تسلیم افراد، آن هم الان باز گرفتارى و کمبودى دارد.

مردم عادى هم سرتاسر مملکت، چه بازارى‌ها و چه کشاورزها و چه آنهائى که کارمند دولت یا کارگر هستند، آنها هم، آنهائى که در ادارات بودند یک وظایف تحمیلى داشتند که تخلف از آن نمى‌توانستند بکنند و آنهائى که خارج از ادارات بودند که اکثریت مردم بودند، به کارهاى عادى خودشان مشغول بودند، ابدا راجع به امور اجتماعى، راجع به امورى که مشکلات است براى کشور و راجع به مسائلى که در سیاست کشور و در اقتصاد کشور و در سایر گرفتارى‌هاى کشور دخالت داشت هیچ نظرى نداشتند، از باب اینکه مجال نمى‌دادند به آنها که دخالتى بکنند، اختناق بزرگى براى همه طوایف بود و اداره مى‌شد این کشور، یک اداره ظالمانه بدست یک عده قلیل و تحمیل مى‌کردند مسائل خودشان را بر جامعه و نمى‌گذاشتند که جامعه یک نظرى در کارها به طور استقلال بکند. از آن طرف بین طوایف مختلفه کوشش داشتند که اختلاف ایجاد کنند و به اختلاف حکومت کنند، اختلاف ایجاد کنند بین برادرهاى اهل سنت و شیعى مذهب اختلاف ایجاد کنند در هر نقطه‌اى بین اشخاصى که در آن نقطه یا احزابى که در آنوقت بود و همه اقسام اختلاف را ایجاد کنند و با این اختلاف نگذارند که توجه به مسائل بشود.

امروز که ما فجاة رسیدیم به یک آزادى و از آن اختناق فکرى و عملى خارج شدیم مى‌بینیم که مشکلات فراوانى در پیش داریم که باید این مشکلات را با همت همه کشور و همه قشرهاى ملت این مشکلات را از سر راه برداریم. حوزه‌هاى علمیه سراسر کشور خصوصاً حوزه قم، حوزه مشهد، حوزه اصفهان باید کوشش کنند که امروز که مى‌توانند، مبلغ بفرستند به آن نحوى که بشناسد جامعه را و بفهمد که مشکلات چه است و باید چه بکند و چه بگوید، تربیت کنند و قاضى تربیت کنند و مخصوصاً مبلغین را زیاد احتیاج به آن است. در سرتاسر کشور، ما احتیاج به مبلغ داریم، علاوه بر آن در خارج کشور احتیاج به مبلغ بیشتر داریم و الان ما کمبود داریم، ما نباید امروز را مقایسه به دیروزها بکنیم. حوزه‌هاى علمى آنوقت در اختناق بسر مى‌بردند، نمى‌توانستند که قاضى تحویل جامعه بدهند، از آنها پذیرفته نبود، نمى‌توانستند یک مبلغى که بتواند مسائل جامعه و مشکلات جامعه را به گوش مردم برساند تحویل جامعه بدهند. امروز را ما نباید، حوزه‌هاى علمیه نباید مقایسه کنند با دیروزها، امروز باید همه علماء بلاد و همه مراجع و همه مدرسین و دانشمندان حوزه‌هاى علمیه کوشش کنند که این