ختم نبوت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٠
هماهنگی با قوانین فطری سرچشمه میگیرد این است که برای احتیاجات ثابت
و دائم بشر قوانین ثابت و لایتغیری در نظر گرفته و برای اوضاع و احوال
متغیر وی وضع متغیری را پیش بینی کرده است .
قبلا گفتیم که پارهای از احتیاجات بشر ، چه در زمینههای فردی و چه در
زمینههای اجتماعی ، وضع ثابتی دارد و در همه زمانها یکسان است . نظامی
که انسان باید به غرایز خود بدهد که " اخلاق " نامیده میشود و نظامی که
باید به اجتماع بدهد که " عدالت " خوانده میشود و رابطهای که باید با
خالق خود داشته باشد و ایمان خود را تجدید و تکمیل کند که " عبادت "
نامیده میشود ، از این قبیل است .
قسمتی دیگر از احتیاجات بشر متغیر است و از لحاظ قانون وضع متغیری را
ایجاب میکند . اسلام برای این احتیاجات متغیر وضع متغیری در نظر گرفته
است از این راه که این اوضاع متغیر را با اصول ثابت و لایتغیر در نظر
مربوط کرده است و آن اصول ثابت در هر وضع جدید و متغیری قانون فرعی
خاص و متناسبی تولید مینمایند . به ذکر دو مثال قناعت میکنیم :
در اسلام یک اصل اجتماعی هست به این صورت :
« و اعدوا لهم ما استطعتم من قوه »[١] .
تا آخرین حد امکان در برابر دشمن نیرو تهیه کنید و نیرومند باشید .
این اصل را " کتاب " یعنی قرآن به ما تعلیم میدهد . از طرف
[١] انفال / . ٦٠