ختم نبوت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٨

مشکل عظیم فائق آید . مادر و منبع همه رازها و رمزها روح منطقی اسلام و وابستگی کامل آن به‌ فطرت و طبیعت انسان و اجتماع و جهان است . اسلام در وضع قوانین و مقررات خود رسما احترام فطرت و وابستگی خود را با قوانین فطری اعلام نموده است . این جهت است که به قوانین اسلام امکان‌ جاویدانی بودن داده است . اتکاء و وابستگی اسلام را با فطرت با مشخصات ذیل می‌توان شناخت : . ١ پذیرش و وارد کردن عقل در حریم ذهن : هیچ دینی مانند اسلام با عقل‌ پیوند نزدیک نداشته است و برای او " حق " قائل نشده است . کدام دین‌ را می‌توان پیدا کرد که عقل را یکی از منابع احکام خود معرفی کند ؟ فقهای‌ اسلام منابع و مدارک احکام را چهار چیز شمرده‌اند : کتاب ، سنت ، اجماع‌ ، عقل . فقهای اسلام میان عقل و شرع رابطه ناگسستنی قائل‌اند و آن را " قاعده ملازمه " می‌نامند ، می‌گویند : کل ما حکم به العقل حکم به الشرع و کل ما حکم به الشرع حکم به العقل . هر چه را عقل دریابد ، شرع بر طبق آن حکم می‌کند ، و هر چه شرع حکم کند ، مبنای عقلی دارد عقل در فقه اسلامی ، هم می‌تواند خود اکتشاف کننده یک قانون باشد و هم‌ می‌تواند قانونی را تقیید و تحدید کند و یا آن را تعمیم دهد و هم می‌تواند در استنباط از سایر منابع و مدارک مددکار خوبی باشد .