اهم وظایف و مسوولیتهای علمای امت ، " اجتهاد " است . اجتهاد یعنی‌ کوشش عالمانه با متد صحیح برای درک مقررات اسلام با استفاده از منابع : کتاب ، سنت ، اجماع ، عقل . کلمه " اجتهاد " اولین بار در احادیث نبوی به کار رفته و سپس در میان مسلمین رایج گردیده است . این کلمه در قرآن نیامده است . کلمه‌ای‌ که از لحاظ روح معنی مرادف این کلمه است و در قرآن آمده است " تفقه‌ " است . قرآن صریحا به تفقه و فهم عمیق دین دعوت کرده است . اجتهاد یا تفقه ، در دوره خاتمیت وظیفه بسیار حساس و اساسی بر عهده‌ دارد و از شرایط امکان جاوید ماندن اسلام است . اجتهاد را بحق نیروی‌ محرکه اسلام خوانده‌اند ابن سینا فیلسوف بزرگ اسلامی با روشن بینی خاصی‌ این مساله را طرح می‌کند ، می‌گوید :