ختم نبوت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٢

وظیفه بدان بستگی پیدا می‌کند . در مورد دوم می‌گویند وجوب طلب دانش " تهیوی " است ، یعنی برای‌ این است که انسان را برای عمل و انجام وظیفه آماده نماید . اینجاست که تحصیل علوم از نظر وجوب و عدم وجوب به حسب مقتضیات‌ زمان متفاوت می‌شود . در برخی از زمانها انجام تکالیف اسلامی حتی تکالیف‌ اجتماعی از قبیل تجارت ، صنعت ، سیاست و غیره نیاز چندانی به تحصیل‌ دانش ندارد ، تجربیات عادی کافی است ، ولی در زمان دیگر مانند زمان ما انجام این وظایف آنچنان پیچیده و دشوار است که سالها درس و تخصص لازم‌ است تا انجام تکالیف اجتماعی اسلامی ( واجبهای کفایی ) امکان پذیر گردد . از این رو تحصیل علوم سیاسی و اقتصادی و فنی و غیره که در عصری واجب‌ نبود در عصر دیگر واجب می‌شود . چرا ؟ چون اجرا و عملی ساختن اصل لزوم‌ حفظ حیثیت و عزت و استقلال جامعه اسلامی که یک اصل ثابت و دائم است در شرایط این زمان جز با تحصیل و تکمیل دانش حاصل نمی‌شود ، و انجام این‌ تکلیف در شرایط و زمانهای مختلف به یک شکل نیست . از این گونه مثالها زیاد می‌توان پیدا کرد . . ٥ یکی دیگر از جهاتی که نشانه هماهنگی تعلیمات اسلامی با فطرت و طبیعت است و به آن امکان جاوید ماندن می‌دهد ، رابطه علی و معلولی احکام‌ اسلامی با مصالح و مفاسد واقعی و درجه بندی احکام از این نظر است . در اسلام اعلام شده که احکام تابع یک سلسله مصالح و مفاسد واقعی است و اعلام شده که این مصالح و مفاسد در یک درجه