حاكميت ستم ابن قتيبه مىگويد: " عثمان نخستين كسى است كه براى زدن مردم از تازيانه استفاده كرده است. قبل از او، ابو بكر و عمر اين كار را با چوبدستى و يا خيزران انجام مىدادند ". (١) در حقيقت ضرب و شتم مردم، زندانى كردن آنها و تبعيد ناراضيان از عمده‌ترين جلوه‌هاى حكومت پليسى و نامشروع عثمان است.
تبعيد ابوذر ابوذر كه مىديد عثمان اموال بيت المال را يا خود برداشته و يا ميان خانواده‌اش تقسيم مىكند. پيوسته به اين رويه اعتراض مىكرد. عاقبت عثمان تصميم خود را گرفت و ابوذر را به شام تبعيد نمود. ولى او در شام نيز ساكت ننشست. ابوذر در شام به معاويه مىگفت: اين كاخ سبزى كه تو براى خويش ساخته‌اى يا از پولهاى بيت المال است، كه در آن صورت خيانت كرده اى، و يا از پولهاى خودت، كه اين كار نيز اسراف است.
معاويه كه ديد نمىتواند ابوذر را ساكت كند وى را به زندان انداخته، (٢) نامه‌اى براى عثمان نوشت و در آن به وى ياد آور شد كه: " ابوذر مردم شام را عليه تو مىشوراند ". عثمان در جواب معاويه نوشت: " ابوذر را بر بدترين مركب سوار كن و به مدينه بازگردان ". معاويه * (هامش) * (١) الامامة والسياسه ج ١ / ٣٢.
(٢) شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ج ٢ / ٣٥٦ ط قديم [= ج ٨ / ٢٥٨ ط جديد]. (*)

(١٣٥)