گفتگوي تمدن ها - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٤
انديشه ، انديشه جديدى به وجود مى آيد كه بين آن دو را آشتى مى دهد و اين انديشه ، سنتز ناميده مى شود . آنان به اين شكل ، آنچه را كه معمولاً در مجادله ها به وجود مى آيد ، به همه عالم ، سرايت دادند . {-١-}
گفتگو در تاريخ اديان و مذاهب
جدل و نقد ، از ديرباز بين پيروان اديان گوناگون ، رواج داشت . پيش از اسلام ، آتش مجادله بين اديان و مذاهب زير شعله ور بود : ١ ـ جدل بين مسيحيان و مشركان ، ٢ ـ جدل بين يهوديان و مشركان ، ٣ ـ جدل بين موحّدان حنيف و مشركان ، ٤ ـ جدل بين يهوديان و مسيحيان ، ٥ ـ جدل بين مذهب هاى يهودى همچون ربّانيان وقرّاء ، ٦ ـ جدل بين فرقه هاى مسيحى ، همچون جدل درباره تثليث و رابطه عيسى عليه السلام و خدا .
ج . گفتگو در اسلام
اسلام ، بيش از هر دينى به گفتگو به عنوان اصلى براى آگاه سازى مردم از حقايق هستى و آشنا ساختن آنان با روش تكاملى خود و دستيابى به تمدن برتر ، پاى فشرده است . بزرگ ترين معجزه اى كه پيامبر خاتم صلى الله عليه و آله براى آشنا ساختن مردم با حقيقت تمدن اسلامى آورد ، «كلام» بود .
[١] ر . ك : Williom L.Reese, Dictionany of Philoso phy and Religion, p.p١٢٩ - ١٣٠ •–—ب .