حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٣١٠ - ج ترجمه ها و شرح ها

اين چاپ، از باب اوّل آغاز شده و حاوى مقدّمه‌اى كه در بعضى چاپ‌هاى ديگر آمده، نيست؛ ولى به صورت كامل، احاديث را تخريج كرده است.

ج. ترجمه‌ها و شرح‌ها

از سفر السعادة، چند ترجمه صورت گرفته است:

١. نخستين ترجمه از متن فارسى به عربى در سال ٨٠٤ ق، توسط ابو الجواد محمّد بن محمود مخزومى- كه پيش از اين معرفى شد-.

٢. ترجمه و شرح به زبان فارسى، توسط عبد الحق دهلوى.

احمد منزوى، اين ترجمه و شرح را اين چنين معرفى مى‌كند:

طريق القويم فى شرح صراط المستقيم: شرح سفر السعادة فيروزآبادى (د ٨١٧ ق/ ١٤١٤ م) شرح از محدّث دهلوى، عبد الحق نگاشته ١٠١٦ ق/ ٨- ١٦٠٧ م. در اخلاق و رفتار پيامبر صلى الله عليه و آله بر پايه حديث‌ها مى‌باشد. شرحى است گسترده و حامل متن و در منابع به نام‌هاى گوناگون آمده است. نخست ديباچه است كه در آن، نام خود و نگارنده متن را ياد كرده است و نيز اين كه نام متن «سفر السعادت كه آن را صراط المستقيم نيز خوانند» است و خود به شرح، نامى نداده و در منابع، به نام‌هاى گوناگون و برخى نادرست آمده و پيش از آغاز به گزارش، «مقدّمه» اى آورده «در آنچه دانستن آن پيش از مقصود، واجب و مناسب باشد» در ٢ قسم:

قسم: ١. در مصطلحات علم حديث، احوال كتب ستّه؛

٢. احوال ائمّه مذاهب اربعه. اين دو بخش، با سربندهاى «وصل» است. در نولكشور، ١٨٧٥ م/ ١٢٩٢ ق در ٥٨٥ ص چاپ شده است. آغاز چاپى:

سبحانك لا علم لنا إلّاما علمتنا إنك أنت العليم ... حمد و سپاس صانع پروردگار.

مشترك ٤/ ٢٣٦٧ «شرح سفر السعادة» (٢٠ نسخه)، همان جا ١٠/ ٢١٩ (٢ نسخه)؛ نسخه‌ها ٢/ ١٢٦٨ «صراط المستقيم: شرح سفر السعادة»