حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ١٧٣ - حوزه حديثى مغاربه

حوزه حديثىِ مَغاربه‌[١]

عمده فعّاليت‌هاى حديثىِ اهل سنّت، در طول تاريخ، در سه حوزه بزرگ جغرافيايى اتفاق افتاده است:

١. كشورهاى شرق عربى- اسلامى (حجاز، عراق، شام)؛

٢. ايران (رى، خراسان و قزوين)؛

٣. كشورهاى غرب عربى- اسلامى (اندلس، و شمال افريقا).

حجاز، از آن رو كه پايگاه اسلام بود و بعثت پيامبر صلى الله عليه و آله در آن اتفاق افتاد، نخستين مركزْ تلقّى مى‌شود و با اندك فاصله‌اى، اين فعّاليت‌ها به عراق و شام نيز مى‌رسد.

ايران، دومين حوزه حديثى اهل سنّت به شمار مى‌رود كه محدّثانى چون مؤلّفان صحاح ستّه، حاكم نيشابورى، بيهقى و ... از آن برخاسته‌اند.

سومين مركز، غرب جهان اسلام است كه از آن، به «حوزه مَغاربه» ياد مى‌كنيم. ورود حديث به آن سامان و رونق فعّاليت‌هاى حديثى، به جهت بُعد مسافت، ديرتر اتفاق افتاد.

از اين رو، در جايگاه سوم قرار مى‌گيرد؛ گرچه پس از ورود حديث، فعّاليت‌هاى مهمى در آن جا صورت گرفته است. در اين نوشته، گزارشى از ورود حديث به غرب جهان اسلام و فعّاليت‌هاى حديثى آن ارائه مى‌گردد.

براى بررسى اين موضوع، مباحث را در چند محور اصلى دنبال مى‌كنيم:

تعيين حدود جغرافيايى؛ منبع‌شناسى؛ چگونگى ورود حديث؛ فعّاليت‌هاى حديثىِ‌

[١]. اين مقاله، پيش از اين، در فصل‌نامه علوم حديث( ش ٤٣) منتشر شده است.