حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢٥٨ - ج گرايش هاى فكرى

ديگر، اگر حنبلى‌ها «الموضوعات» نوشته‌اند، به احاديثى اشاره دارند كه در كتب رايج حديثى گردآمده يا به احاديثى كه متكلّمان و يا شافعى‌ها در كتاب‌هاى خود آورده‌اند؟

و موارد ديگر.

بر اين اساس، آمارهاى ياد شده در قسمت تحليل‌ها، اين نتايج را نشان مى‌دهند:

الف. ادوار زمانى‌

از نظر ادوار زمانى، سه قرن، بيشترين تأليف را داشته‌اند:

قرن پانزدهم، ٢٤ اثر؛

قرن دهم، ١١ اثر؛

قرن هشتم، ٩ اثر.

ب. منطقه جغرافيايى‌

دو منطقه جغرافيايى، بيشترين تأليف را در خود شاهد بوده است:

دمشق، ٢٢ اثر؛

مصر، ١١ اثر.

ج. گرايش‌هاى فكرى‌

از نظر گرايش‌هاى فكرى، اين ترتيب را شاهد هستيم:

شافعى‌ها، ٢٠ اثر؛

حنفى‌ها، ١٢ اثر؛

سلفى‌ها، ٨ اثر؛

حنبلى‌ها، ٧ اثر.

اگر مسئله را به گونه‌اى ديگر مطرح كنيم كه سلفى‌ها و حنبلى‌ها و نيز ظاهرى‌ها در واقع، به يك جريان فكرى با طيف وسيع تعلق دارند، در آن صورت، آمار چنين مى‌شود: