حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ١٩٢ - مسند بقى بن مخلد

- الامام ابو عبد الرحمان شيخ الحفّاظ بالأندلس، نورى معمر، بقى بن مَخْلَد.

- بَقىّ بن مُخَلَّد القرطبى و مقدمة مسنده، أكرم ضياء العمرى.

مسند بَقىّ بن مُخَلَّد

مسند بقى بن مخلد، از آثارى است كه در قرن سوم، در مغرب تأليف شده و تا حدودى، مشابه مسند أحمد در شرق است؛ لكن مسند بقى، از جهت كمى و كيفى، بر مسند أحمد، برترى دارد. ويژگى‌هاى كمّى آن، عبارت‌اند از: كثرت صحابه، كثر روايات، كثرت مشايخ و كثرت روايات برخى از صحابه در مقايسه با مسند أحمد. امتياز كيفى آن، اين است كه در مسند أحمد، مرويات هر يك از صحابه، نظم و ترتيب موضوعى ندارد؛ ولى بقى بن مَخْلَد، روايات هر يك از صحابه را در داخل مسند، به صورت موضوعى آورده است. جدولى كه در پى مى‌آيد، امتيازات كيفى مسند بقى را نشان مى‌دهد.[١] با تأسف بايد گفت كه از اين مسند، تنها مقدّمه آن، با نظم و ترتيب ابن حزم ظاهرى، باقى‌مانده كه دكتر اكرم ضياء العمرى، آن را تصحيح و به چاپ رسانده است. وى همچنين در پايان كتاب، نمونه‌هايى از احاديث بقى بن مَخْلَد را آورده است.

همو ياد مى‌كند كه از اين مسند، دو جلد در اختيار ذهبى بوده و از آن، بهره برده است.

همچنين ابن حجر نيز اين كتاب را در اختيار داشته است. محمّد بن عبد الرحيم مباركفورى (م ١٢٥٢ ق) مدّعى شده است كه نسخه‌اى از اين مسند، در كتاب‌خانه‌اى در آلمان، موجود است؛ ولى تاكنون، نشانى از آن به دست نيامده است.[٢] جدول بقى بن مُخَلَّد را- كه مقدّمه مسند نام گرفته- ابن حزم در كتاب جوامع السيرة و ابن جوزى در كتاب تلقيح فهوم أهل الأثر آورده‌اند.[٣]

[١]. بقى بن مخلد القرطبى و مقدمة مسنده، ص ٢٥.

[٢]. همان، ص ٢٦- ٢٨.

[٣]. همان، ص ٥.