حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢٣١ - دو مباحث تاريخ حديث

نيست. از سوى ديگر، نويسندگانى كه به تحليل انديشه‌ها و ديدگاه‌هاى وى پرداخته‌اند نيز هر كدام به بخشى از ديدگاه‌ها نظر داشته‌اند. جمع اين ديدگاه‌ها و انديشه‌ها در يك مجموعه منسجم، مى‌تواند عمق نگاه و خبرويت علّامه شعرانى را نشان دهد. ما در اين بخش از نوشته، تلاش مى‌كنيم تا به چنين كارى نزديك شويم.

به گمان ما مى‌توان ديدگاه‌هاى علم الحديثى علّامه شعرانى را در پنج محور اساسى، جاى داد: مباحث فلسفه حديث (مباحث بنيادى در باره حديث)؛ مباحث تاريخ حديث؛ مباحث مربوط به ارزيابى صدور؛ مباحث فقه الحديثى؛ مباحث مصطلح الحديث و درايه.

در اين جا تلاش مى‌كنيم تا بر اساس مقالات شش‌گانه گذشته و يافته‌هاى نگارنده اين سطور، ديدگاه‌هاى علّامه شعرانى را در اين قالبْ گزارش كنيم:

يك. مباحث فلسفه حديث‌

مراد از اين عنوان، مباحث بنيادى و اساسى‌اى است كه به كلّيت حديثْ مربوط مى‌شود، مانند: حجّيت سنّت؛ رابطه كتاب و سنّت؛ زبان روايات؛ تأثير حديث بر علوم و فنون اسلامى و ....

علّامه شعرانى، در نوشته‌هايش، به سه مطلب اوّل پرداخته است و آقاى عاشورى، هر سه مطلب را در مقاله‌اش آورده است.[١] البته از موضوع «زبان روايات»، در مقاله ياد شده، با عنوان «مراتب حديثى» تعبير شده است. همچنين در مقاله آقاى نصيرى، به زبان تمثيل و تنظير بودن برخى روايات، اشاره شده است.[٢]

دو. مباحث تاريخ حديث‌

در ذيل اين عنوان، مباحثى چون: كتابت و تدوين حديث، كتاب‌هاى حديثى، ادوار حديث، مناهج حديثى محدّثان و ... قرار مى‌گيرد.

[١]. ر. ك: فرزانه ناشناخته، ص ٥٣- ٦٤.

[٢]. ر. ك: همان، ص ١٥٥- ١٥٧.