عوام و خواص از ديدگاه امام خمينى(ره) - شیداییان، حسین - الصفحة ١٠
در اصطلاحِ سياسى، «عوام»، به مردم عامى يا طبقات پايين جامعه گفته مىشود. و گروهى را كه در تلاش براى بهكارگيرى عوام در راه اهداف سياسى خويش هستند «خواص» گويند. «١» ٢- عوام و خواص در استنباط معارف قرآنى در فهم علوم و معارف دينى و قرآنى؛ انسانها براساس مراتب درك و فهمِ مطالب عميق دينى به دو طبقه عوام و خواص تقسيم مىگردند، هر چند كه در اين موضوع طبقه خواص و عوام نيز داراى درجاتى هستند.
امام خمينى در تفسير حديث «انَّما يَعْرِفُ الْقُرآنَ مَنْ خُوطِبَ بِهِ» «٢» درباره شناخت آيات و فهم عميق قرآن كريم مىفرمايد:
«بعضى آياتى كه مربوط به احكام ظاهريه است و مربوط به نصايح است كه همه مىفهمند، آنى كه «لا يَعْرِفُهُ الَّا مَنْ خُوطِبَ بِهِ» يعنى خود رسول اكرم [مىفهمد]؛ يعنى واسطه هم نمىتواند بفهمد، جبرئيل هم نتوانسته است! جبرئيل امين هم يك واسطهاى بوده است كه خوانده است بر حضرت ... ديگران هم كه بهواسطه آن نورى كه از حضرت رسول صلى الله عليه و آله- در قلب- آن تعليم نورانى كه از قلب او به قلب خواص او بوده است، بهواسطه او فهميدهاند. و اما دست امثال ما و بشر عادى كوتاه است از اين كه واقعاً بداند كه «هُوَ مَعَكُم» يعنى چه، چه معيّتى است اين؟» «٣» امام حسين عليه السلام مراتب فهم قرآن را چنين بيان مىفرمايد: