کلیات فقه اسلامی - علی نوری، علیرضا - الصفحة ١٥٤ - موانع ارث

اكنون به بخشى از احكام ارث اشاره مى‌شود:

اگر وارثان ميت، پسر و دختر باشند، پسر دوبرابر دختر ارث مى‌برد و اگر ميت پدر و مادر هم داشته باشد. اموال او را شش قسمت كرده، ٢٦ آن سهم پدر و مادر و بقيه براى پسر و دختر ميت است.

اگر ميت فرزند نداشته باشد، ١٤ دارائى‌اش را زنش و بقيه را وارثان ديگر مى‌برند و اگر از آن زن يا از زن ديگرى، داراى فرزند باشد، ١٨ مال از آنِ زن و بقيه از آنِ وارثان ديگر است. زن از زمينِ خانه، باغ، زراعت و زمين‌هاى ديگر ارث نمى‌برد؛ بلكه تنها از قيمت هوائى آن‌ها يعنى ساختمان خانه و درختان زمين ارث مى‌برد.

اگر ميت زن باشد و فرزند نداشته باشد، ١٢ ثروتش سهم شوهر و بقيه از آنِ وارثان ديگر است و اگر از آن شوهر يا از شوهر ديگر فرزند نداشته باشد، ١٤ دارائى‌اش سهم شوهر و بقيه سهم وارثان ديگر است.

موانع ارث‌

١- كفر؛ مسلمان از كافر ارث مى‌برد اما كافر گرچه پدر يا پسر ميت مسلمان باشد، از او ارث نمى‌برد.

٢- قتل؛ اگر شخصى يكى از خويشاوندانش را به عمد و ناحق بكشد، از وى ارث نمى‌برد اما اگر به خطا او را بكشد، جز در ديه قتل از او ارث مى‌برد. يعنى در ديه‌اى كه به وارثان ميت مى‌دهد، قاتل- گرچه خود از وارثان‌است- سهمى ندارد ولى در بقيه اموال ميّت داراى سهم‌است.

٣- بردگى‌

٤- زنازادگى؛ كسى كه از راه نامشروع متولد شده، از پدر و مادرش ارث نمى‌برد و آنان نيز از وى ارث نمى‌برند.

٥- لعان؛ [١]

و آن مانع ارث بردن فرزند و پدر از همديگر مى‌شود. [٢]

[١] - لعان مباهله‌اى خاص بين زن و شوهر است و اثرش دفع حد شرعى يا نفى فرزند است، براى آشنايى بيشتر با احكام و شرايط‌ آن؛ ر. ك. تحرير الوسيله، ج ٢، ص ٣٢٩-٣٣٩

[٢] - تحرير الوسيله، ج ٢، ص ٣٢٩-٣٣٩