اما پس از ظهور اسلام، زندگى اجتماعى و سياسى مردم جزيرةالعرب دستخوش دگرگونى شد: ماهيت جنگ و صلح و دوستى و دشمنى با گذشته تفاوت كرد؛ نظام پراكنده قبيله‌اى جايش را به يك تشكيلات سياسى منسجم و متمركز داد؛ بر روابط اجتماعى ارزش‌هاى نوينى حاكم شد و مقررات تازه‌اى وضع گرديد و زمينه تأسيس نهادهاى جديدى،- از جمله «بيت‌المال»- فراهم آمد.

بارى در هنگام هجرت رسول خدا ٦ از مكه به مدينه و استقرار مسلمانان در اين‌شهر، وضعيت مالى و اقتصادى‌شان بسيار بدبود. آنچه مهاجران از مكه با خود همراه آورده‌بودند، از اندازه يك تن‌پوش ساده و اسلحه شخصى فراتر نمى‌رفت. وضعيت انصار نيز چندان خوب نبود و در تنگناى شديد مالى قرار داشتند، چنان‌كه اين موضوع از هدايايى كه در نخستين شب ورود پيامبر ٦ به شهرشان براى آن حضرت آوردند، به‌خوبى دانسته مى‌شود.

زيد بن ثابت در اين باره مى‌گويد:

هنگام فرود آمدن پيامبر ٦ در خانه ابو ايوب، نخستين هديه را براى ايشان من بردم و آن سينى‌اى بود از نان تريد شده در شير و روغن.

گفتم: اين سينى را مادرم فرستاده است. فرمود: خداوند به تو بركت دهد. آنگاه يارانش را فراخواند و همگى از آن طعام خوردند. پس از آن سينى سعد بن عباده رسيد كه مقدارى تريد و گوشت با استخوان بود. [٢]

[١] - ر. ك. بررسى وضع مالى و ماليۀ مسلمين، ابوالقاسم اجتهادى، ص ٣١-٣٤

[٢] - السيرة النبويه، ابن كثير، ج ٢، ص ٢٧٩