احکام حقوقی اسلام - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٤٦ - دیه حواس بدن
نمىگردد [١].
ب- حسّ بينايى: در رفتن بينايى از هر دو چشم، پرداخت ديه كامل و در يكى از آنها، نصف ديه لازم است. در اين حكم، ميان انواع چشم فرقى وجود ندارد.
چنانچه بينايى چشم به واسطه جنايتى همچون شكافتن سر از بين برود، ديه جنايت با ديه بينايى لازم مىآيد [٢].
ج- حسّ بويايى: حكم از بين بردن حس بويايى از هر دو مجراى بينى، ديه كامل و از يك مجراى آن، ١٢ ديه است. (در صورت دوم، احتياط در مصالحه است.)
اگر حس بويايى به دليل بريدن بينى و يا وارد شدن جنايتى از بين برود دو ديه (ديه جنايت+ ديه بويايى) بر او خواهد بود [٣].
د- حسّ چشايى: در (جنايت بر) حسّ چشايى ارش لازم است، ولى بعضى از فقها گفتهاند كه در آن، ديه كامل است.
چنانچه زبان كسى را ببرند، جز ديه براى زبان چيزى لازم نيست و حسّ چشايى تابع آن مىباشد و اگر جنايت ديگرى بر او وارد كند و حسّ چشايى او را از بين ببرد، علاوه بر ارش چشايى، ديه جنايت را نيز بايد بپردازد و چنانچه ديه معيّن نداشته باشد، ارش وجوددارد [٤].
چند نكته
١- حكم از بين رفتن صوت [٥] به اين قرار است:
- از بين رفتن تمام صداى انسان به طورى كه نتواند صدايش را بلند كند، ديه كامل؛
- نقص صدا، ارش؛
[١]- تحريرالوسيله، ج ٢، ص ٥٨٨
[٢] - همان، ص ٥٨٩-٥٩٠
[٣] - همان، ص ٥٩١-٥٩٢
[٤] - همان
[٥] - منظور اين است كه نتواند بلند حرف بزند و اين با توانايى او بر آهسته حرف زدن تنافى ندارد.