احکام حقوقی اسلام - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٥٣ - سبب شدن

قصد كشتن- بر كسى وارد آورد و طرف بميرد، از مالِ صدمه زننده ديه گرفته مى‌شود [١].

- تصادف: تصادف صورت‌هاى گوناگونى دارد كه به برخى از آن‌ها اشاره مى‌كنيم:

الف- اگر دو نفر بالغ عاقل به قصد كشتن، تصادم كنند و هر دو بميرند، قتل عمدى است.

ب- اگر بدون قصد با عملى كه غالباً كشنده نيست، تصادم كنند و هر دو بميرند، شبه عمد است و براى ورثه هر كدام ١٢ ديه بوده و نيم ديگر ساقط مى‌شود.

ج- چنانچه دو نفر سواره يا يكى سواره و ديگرى پياده، تصادم كنند و مركب سوارى تلف شود، هر يك بايد نصف قيمت اتومبيل طرف را بپردازد.

د- اگر اتومبيل كوچكى با اتومبيل بزرگى تصادف كند و هر دو ماشين از بين برود هر يك بايد نصف قيمت اتومبيل طرف را بپردازد.

ه- اگر يكى از ماشين‌ها به طورى آهسته برود كه گفته شود: ديگرى به آن زده است، نه اين كه هر دو به هم زده‌اند، خسارت ديده ضامن ماشين خسارت وارد كننده نيست [٢].

- توطئه احتمالى: اگر كسى ديگرى را شب هنگام صدا بزند و از منزلش بيرون ببرد، ضامن وى خواهد بود تا به منزلش باز گردد. بنابراين، اگر شخص، گم شود و حال وى معلوم نگردد، صدا زننده ضامن خون بهاى اوست.

چنانچه آن شخص را كشته يافتند و صدا زننده ادعا كرد كه ديگرى او را به قتل رسانده است، اگر دليل و بيّنه بر اين ادّعا اقامه شد، او تبرئه مى‌شود و در صورت نبودن بيّنه و شاهد، ديه همچنان به گردن وى خواهد بود و صحيح‌تر آن است كه مورد قصاص قرار نگيرد، همچنين اگر اقرار به قتل وى نكند و ديگرى را هم به عنوان قاتل معرفى ننمايد.

در صورتى كه جسد آن شخص پيدا شود و معلوم گردد كه خود به خود مرده يا با

[١] - همان، مسألۀ ١٤.

[٢] - تحريرالوسيله، ج ٢، ص ٥٦٣، مسألۀ ١٥ (تذكر اين نكته ضرورى است كه مسائل مربوط‌ به تصادفات، شقوق گوناگونى دارد و بررسى كيفيت جرم و ضمانت تابع نظر كارشناس مى‌باشد.)