يازدهم هجرى يعنى ٧٥ يا ٩٥ روز پس از رحلت رسول اكرم صلى الله عليه و آله به شهادت رسيد.
امير مؤمنان عليه السلام طبق وصيّت زهرا عليها السلام شبانه و با حضور تعداد اندكى از ياران، همسرش را غسل داد و كفن كرد و در يكى از سه جا؛ روضه مطهره رسول اللّه صلى الله عليه و آله، خانه خودش يا بقيع به خاك سپرد.
امام على عليه السلام و حاكمان عصر خود حضرت على عليه السلام در اين مرحله از زندگى خود تا آنجا كه مصالح اسلام و امّت اسلامى اقتضا مى‌كرد در زمينه‌هاى فرهنگى و سياسى و محورهاى ديگرى كه به آن حضرت رجوع مى‌شد، با دستگاه خلافت همكارى مى‌كرد. تاريخ، موارد زيادى از همكارى آن حضرت با دولتمردان معاصر خود را ثبت كرده است.
اين همكارى و گره‌گشايى از كار خلفا به قدرى چشمگير بود كه آنان به‌ناچار به بزرگوارى، دانش فراوان و خدمات ارزنده آن حضرت در حق دستگاه خلافت اعتراف مى‌كردند؛ چنانكه خليفه دوّم مكرر مى‌گفت: «لَوْلا عَلِىٌّ لَهَلَكَ عُمَرُ» «١» : اگر على نبود عمر هلاك شده بود.
البته همكارى امام عليه السلام با خلفا هيچ‌گاه به مفهوم تأييد اصل نظام حاكم و سياستهاى كلّى آن نبوده است؛ از اين رو امام عليه السلام در كنار اين همكارى‌ها، انتقادها و رهنمودهاى سازنده هم داشته است. آنجا كه تصميم‌گيرى و سياستگذارى خليفه يا ديگر دست‌اندركاران، برخلاف مصالح عمومى امّت اسلامى بود، امير مؤمنان عليه السلام ساكت نمى‌نشست و موضوع را به خليفه گوشزد مى‌كرد، ضمن آنكه راه و روش درست و صواب را نيز ارائه مى‌داد.
به عنوان نمونه يكى از لغزش‌ها و نقطه‌ضعف‌هاى عثمان از نظر امير مؤمنان عليه السلام، جذب افراد منحرف و بدسابقه به دستگاه خلافت و دادن پست و موقعيّت به آنان بود.
او مروان بن حكم را- كه وى و پدرش نفرين شده رسول خدا صلى الله عليه و آله بودند و آن حضرت‌