خطبه بخوانند. «١» بازتاب اقدام مأمون‌ قضيّه ولايتعهدى امام رضا عليه السلام در جامعه اسلامى آن روز، بازتاب‌هاى متفاوتى داشت. علويان و مردم مدينه از آن استقبال كرده، دست از مخالفت و شورش عليه حكومت برداشتند و تا زمانى كه آن حضرت زنده بود، قيامى از آنان سر نزد. «٢» مردم كوفه از همان آغاز با مأمون بيعت نكردند و همچنان با وى مخالف بودند تا زمانى كه عباس بن موسى برادر امام رضا عليه السلام بدانجا رفت و مردم را به بيعت مأمون فراخواند. آنان- جز تعدادى اندك- از دعوت او سرپيچى كرده گفتند: اگر براى مأمون و پس از او براى برادرت دعوت مى‌كنى ما نيازمند دعوت تو نيستيم؛ ولى اگر مستقيم براى برادرت يا يكى ديگر از خاندانت يا براى خودت فرامى‌خوانى، دعوتت را پذيراييم. «٣» در بغداد مردم در ابتدا دو دسته شدند: جمعى به فرمان مأمون گردن نهادند؛ ولى گروهى ديگر از فرمان وى سر باز زدند و چون در ميان اين دسته تعدادى از رجال دولتى وجود داشت بر موافقان چيره گشتند. آنان با «ابن شَكْله» يكى از سرسخت‌ترين دشمنان حضرت على عليه السلام بيعت كردند. «٤» سياست‌ها و تدابير امام رضا عليه السلام‌ حضرت رضا عليه السلام همزمان با اجراى توطئه‌هاى مأمون نسبت به خود، براى خنثى كردن آن‌ها دست به كار شد و سياست‌ها و تدابير سنجيده و حساب شده‌اى در پيش گرفت. اين تدابير از زمان دعوت مأمون از آن حضرت براى حركت به سوى خراسان آغاز گشت و تا لحظه شهادت آن بزرگوار ادامه داشت. اينك نمودارهاى برجسته سياست امام عليه السلام در برابر طرح مأمون: