تاريخ تحليلى پيشوايان - رفیعی، علی - الصفحة ١٦٨
را از خود به يادگار گذاشته كه در مجموعههاى تاريخى، حديثى و تفسيرى گرد آمده است. «١» گستره فعاليّتهاى فرهنگى تلاشهاى فرهنگى موسى بن جعفر عليه السلام به تبيين اصول و فروع مكتب محدود نمىشد، بلكه ابعاد ديگرى نيز داشت كه مهمترين آنها عبارتند از:
الف- تربيت گروه زيادى از افراد مستعد: در منابع رجالى شمار پرورشيافتگان مكتب امام و راويان آن حضرت، ١٦٠، ٢٧٠ و ٣٢١ نفر ذكر شده است «٢» كه به احتمال قوى، منظور شاگردان زبده آن حضرت هستند نه همه آنان. بعضى از ياران برجسته پيشواى هفتم عبارتند از: محمد بن ابى عمير، على بن يقطين، هشام بن حكم، هشام بن سالم، يونس بن عبدالرّحمان، صفوان بن يحيى و على بن جعفر.
ب- مبارزه با گروهها و مسلكهاى ملحد و منحرف از خط امامت: در دوران امامت امام كاظم عليه السلام هر چند از سوى دستگاه خلافت عباسى بويژه مهدى و هادى با بعضى از گروههاى فكرى مثل ملحدان و زنديقان مبارزه مىشد؛ ليكن اين تلاش با انگيزه سياسى و با توسل به زور و سرنيزه انجام مىگرفت؛ بدين جهت گروه زيادى به اتهام الحاد و زندقهگرايى به دست عوامل حكومت به قتل رسيده يا به زندان افكنده شدند؛ «٣» در صورتى كه پيشواى هفتم با انگيزه هدايت و روشنگرى و با تكيه بر منطق و استدلال به اين امر همّت مىگمارد. گاه نيز ياران خود را براى انجام اين مهمّ تشويق مىكرد. بعضى گروههاى فكرى كه عليه آنها موضع گرفت و ديدگاههاى اعتقادىشان را نقد كرد