تاريخ تحليلى پيشوايان - رفیعی، علی - الصفحة ٢٢٦
ارزنده آن گرامى در زمينه تعداد امامان و وظيفه و رسالت مردم در قبال آنان، «١» از ديگر محورهايى است كه در راستاى هدف ياد شده مورد توجه و عنايت امام قرار داشت.
٢- رهبرى جنبش مكتبى شيعه جنبش مكتبى شيعه در دوران امام هادى عليه السلام رو به فزونى و بالندگى بود و شيعيان در جاى جاى قلمرو اسلامى پراكنده و مشعل ديانت و آزادگى را در ميان امت فروزان نگه داشته بودند. امام هادى عليه السلام با عهدهدارى رهبرى الهى اين تشكيلات، موجب رشد و بالندگى روزافزون آن مىشد.
شرايط ويژه سياسى و نيز زمينهها و تمهيداتى كه لازم بود توسط امام هادى عليه السلام براى غيبت حضرت حجّت (عج) فراهم شود ايجاب مىكرد روش ارتباطى آن حضرت با تشكيلات شيعى فراتر از يك ارتباط معمولى و عادى باشد؛ از اين رو افراد معمولى توانايى انجام چنين رسالتى را نداشتند و افرادى مثل محمد بن داوود قمى و ابو على بن راشد عهدهدار آن بودند.
سيستمى كه برقرارى و تنظيم اين ارتباط پيچيده و سازمان يافته را برعهده داشت، سيستم «وكالت» بود. اين سيستم علاوه بر ايجاد ارتباط منظم ميان امام و پايگاههاى مردمى، پاسخگويى به سؤالات و مشكلات فقهى، اعتقادى و سياسى شيعيان، رفع گرفتارىها و نيازمندىهاى آنان و جمعآورى وجوه شرعى مردم و تحويل آنها به امام عليه السلام، نقش مهمّى در معرفى و تثبيت امامت امام بعدى و ثبات موقعيّت سياسى و فرهنگى جمع شيعه و تشكل و افزونى آن داشت.
حوزه فعّاليت وكلاى امام عليه السلام به چهار ناحيه اصلى و مركزى تقسيم شده بود: ناحيه نخست: بغداد، مدائن و كوفه. ناحيه دوم: بصره و اهواز. ناحيه سوّم: قم و همدان و ناحيه چهارم: حجاز، يمن و مصر. «٢» بهطور معمول در هر ناحيه فردى مدير با اختيارات لازم