تاريخ تحليلى پيشوايان - رفیعی، علی - الصفحة ٢٢٨
انحرافى را براى همگان برملا كرد. «١» از سوى ديگر به شبهات اعتقادى موجود در جامعه كه فرقههاى اسلامى درگير آنها بودند از قبيل مسأله جبر و تفويض، رؤيت خدا در قيامت، نظريّه تجسيم و تشبيه و ...
پاسخ مىداد. «٢» گاه نيز پاسخگوى معضلات علمى و فقهىاى بود كه عالمان دربارى از حلّ آن ناتوان مىماندند و بدين وسيله بر چهره فقيهان دربارى و ديدگاههاى آنان، مهر ابطال و بيگانگى از اسلام مىزد. جريان نذر متوكل، كيفر مسيحى زناكار و مسأله كنيه قرار دادن براى كافر، از آن جمله است. «٣» ٥- تربيت افراد مستعد شناسايى و جذب افراد مستعدّ و تربيت آنان و نيز مجهز ساختن ايشان به انواع علوم مورد نياز جامعه، رسالت ديگر امام هادى عليه السلام بود. آن حضرت- برغم شرايط نامساعد- موفق شد افراد زيادى را در مكتب خود تربيت كند. براساس نوشته شيخ طوسى تعداد دست پروردگان و راويان آن حضرت بالغ بر ١٨٥ نفر مىشود. «٤» در ميان اين گروه چهرههاى برجسته علمى و فقهى فراوانى به چشم مىخورد كه بعضى از آنان داراى نوشتههاى ارزشمندى در زمينههاى مختلف علوم اسلامى هستند. بعضى از ياران امام هادى عليه السلام عبارتند از: ايوب بن نوح، حسن بن راشد، حسن بن على، عثمان بن سعيد و على بن جعفر هُمانىّ. «٥»