درس دوازدهم: قوه مقننه (٣) (شوراى نگهبان)
فلسفه وجودى شوراى نگهبان حفظ اسلاميت نظام و مغاير نبودن قوانين موضوعه با مقررات اسلامى و قانون اساسى است.
گر چه در بسيارى از كشورهاى غربى هم براى تطبيق قوانين مصوب با قانون اساسى، نهادى در نظر گرفته شده است، ولى سيستم نظارتى جمهورى اسلامى براى كنترل قوانين در مقايسه با آنها كاملتر و جامعتر است. در اصل ٩١ قانون اساسى چنين آمده است:
به منظور پاسدارى از احكام اسلام و قانون اساسى از نظر عدم مغايرت مصوبات مجلس شوراى اسلامى با آنها، شورايى به نام شوراى نگهبان با تركيب زير تشكيل مى‌شود:
١- شش نفر از فقهاى عادل و آگاه به مقتضيات زمان و مسائل روز؛ انتخاب اين عدّه با مقام رهبرى است.
٢- شش نفر حقوقدان؛ در رشته‌هاى مختلف حقوقى، از ميان حقوقدانان مسلمانى كه به وسيله رئيس قوه قضائيه به مجلس شوراى اسلامى معرفى مى‌شوند و با رأى مجلس انتخاب مى‌گردند.
قانونگذارى از شؤونات ولىّ فقيه است. بنابراين انتخاب فقهاى شوراى نگهبان از طريق رهبرى بيانگر اعمال ولايت و نظارت ولى فقيه در امر قانونگذارى است.
شرايط فقهاى شوراى نگهبان‌ الف- فقاهت؛ يعنى قدرت استنباط احكام اسلامى از روى ادله آن.