على(ع) چون از سويى به دنيا بى‌اعتنا و به زخارف آن طمع نداشت و از ديگر سو،قلبش مالامال عشق الهى بود و جهان را از كوچك‌ترين ذرّه گرفته تا بزرگ‌ترين ستاره،داراى يك مأموريت و مسئوليت مى‌ديد،به ارزش‌هاى معنوى حساس بود.او اگر فردى مادى و لذت‌گرا بود محال بود،چنان شيفتۀ معنويات و مكارم انسانى باشد.امام صادق(ع) فرمود:

وُ كُلُّ قَلبٍ فيه شَكٌّ او شِركٌ فَهُوَ ساقِطٌ وَ إنَّما أرادُوا الزُّهدَ لِتَفرَغَ قُلوبُهُم للآخِرَةِ. [١]

هر دلى كه در آن شك و شرك باشد،از اعتبار ساقط است.ايشان تنها از اين رو،زهد را برگزيدند كه دل‌هاى‌شان براى آخرت از هر آرزويى خالى و فارغ باشد.

بنابراين سخن نغز،هر نوع هواپرستى و مادى‌گرايى مانع خداپرستى و معنويت‌گرايى است.

على عليه‌السلام سيرۀ خود را در پرورش روحيه معنوى چنين توضيح مى‌دهد:

«به ذات خدا سوگند ياد مى‌كنم كه به خواست خدا نفس خويش را چنان ورزيده سازم و گرسنگى دهم كه به قرصى نان و اندكى از نمك قناعت ورزد و آن را غنيمت شمرد.همانا آن قدر-در خلوت‌هاى شبانه-بگريم كه آبِ چشمۀ چشمم خشك شود.شگفتا آيا اين درست است كه شتران در چراگاه‌ها شكم خويش انباشته كنند و در خوابگاه خويش بخسبند و گوسفندان در صحراها خود را سير كنند و در جايگاه خويش آرام گيرند،و على نيز شكم خويش سير كند و در بستر خود استراحت كند؟ چشم على روشن! پس از ساليان دراز به چهارپايان اقتدا كرده است!» [٢]

آن گاه مى‌فرمايد:«خوشبخت و سعادتمند آن كه واجبات پروردگار خويش انجام دهد، [و مانند سنگ آسيا]رنج‌ها را خرد كند.شب هنگام از خواب دورى گزيند؛آن گاه كه سپاه خواب حمله آورد،زمين را فرش و دست خود،بالش سازد و در زمرۀ گروهى باشد كه بيمِ روز بازگشت خواب از چشمشان ربوده و پهلوهاشان از خوابگاه‌هاشان جا خالى كرده است و لب‌هاشان به ذكر پروردگارشان در زمرمه است.ابرهاى گناهان بر اثر استغفار مداومشان برطرف شده است.آنان‌اند حزب خدا،همانا تنها آنان رستگاران‌اند.» [٣]

[١] . كافى، ج ٢،ص ١٦ و ١٢٩.
[٢] . نهج‌البلاغه، حكمت ٩٩.
[٣] . نهج‌البلاغه، نامه ٤٥.