نخبگان در پيدايش پديده‌هاى مثبت يا منفى اجتماعى نقش مؤثرى دارند.پيامبر بزرگ اسلام در حديثى وزين به اين حقيقت اشاره مى‌كند: «صِنفانِ مِن امَّتى اذا صَلُحا صَلُحَت امّتى وَ اذا فَسَدا فَسَدَت امتى،قيلَ يا رسولَ اللّه مَن هُما؟ قال:الفُقَهاءُ وَالأُمراء.» [٢]

يعنى هرگاه دو گروه از امتم نيكوكار باشند،امتم نيكوكار خواهند بود و اگر آنها فاسد گردند امتم به فساد كشيده مى‌شوند.پرسيدند يا رسول اللّه آن دو گروه كدامند؟ فرمود:

دانشمندان و حاكمان.

دانشمندان و فرهيختگان،ترويج دهندۀ ارزش‌ها و فرهنگ‌اند؛حاكمان و فرمانروايان، اجرا كنندگان ارزش‌ها در قالب هنجارها.از اين رو،افراد جامعه آنان را سرمشق عملى رفتارهاى فردى و اجتماعى خود قرار مى‌دهند. «الناس على دين ملوكهم» اگر وزير،وكيل، استاندار،فرماندار،روحانى،استاد دانشگاه،معلم و...و هر كسى كه داراى پايگاه و نقش برجسته و شخصيتى منحصر به فرد در جامعه اسلامى است به ارزش‌هاى دينى و دفاع مقدس در انديشه و عمل خود ارج نهد و بدانها پايبند باشد،زمينه‌اى براى گرايش و علاقه‌مندى افراد و نسل‌هاى جوان و نوجوان به ارزش‌ها را فراهم مى‌آورد و برعكس اگر ارزش‌ها را ناديده بگيرند و برخلاف آنها رفتار كنند نه تنها خود به ورطه هلاكت مى‌افتند،بلكه آنانى را كه در تفكر و عمل به آنها اقتدا مى‌كنند نيز در معرض انحراف و گمراهى قرار مى‌دهند و زمينه گريز افراد سست اراده و ناآگاه،از ارزش‌ها را نيز فراهم مى‌آورند.

بهترين گواه بر اين مدعا،تاريخ صدر اسلام است.آن گاه كه امت اسلام،در سوگ رحلت فخر عالم،پيامبر خاتم نشست و جامعه نبوى از وجود پرمهر محمد(ص) محروم گرديد، افرادى چون طلحه،زبير،سعد بن ابى وقاص و...كه هر يك سابقۀ درخشان و افتخارآميزى در جنگ‌هاى بدر،احد و حنين و...داشته‌اند،با چشم‌پوشى از ارزش‌هاى دينى تبديل به سرمايه‌داران مشهور امت اسلامى شدند.

[١] . تغييرات اجتماعى، گى روشه،ترجمه منصور وثوقى،تهران،نشر نى،ص ١١٦ و ١٢٧.
[٢] . بحارالانوار، ج ٢،ص ٤٩.