تفسیر سوره حمد
(١)
بخش اول تفسير سوره حمد از كتاب سر الصلاة
١ ص
(٢)
در اشاره اجماليه به بعض اسرار سوره حمد
٣ ص
(٣)
بخش دوم تفسير سوره حمد از كتاب آداب الصلاة
١٣ ص
(٤)
در بيان اجمالى از تفسير سوره مباركه«حمد»، و در آن شمهاى از آداب تحميد و قرائت است
١٥ ص
(٥)
تحقيق عرفانى
٢٣ ص
(٦)
بحث و تحصيل
٢٥ ص
(٧)
نقل و تحقيق
٣١ ص
(٨)
تتميم
٣٤ ص
(٩)
تنبيه
٣٨ ص
(١٠)
تنبيه آخر
٤٠ ص
(١١)
ايقاظ ايمانى
٤٤ ص
(١٢)
تحقيق حكمى
٥٠ ص
(١٣)
الهام عرشى
٥٤ ص
(١٤)
تنبيه عرفانى
٥٦ ص
(١٥)
تنبيه ادبى
٥٧ ص
(١٦)
تنبيه اشراقى
٦٠ ص
(١٧)
تحقيق عرفانى
٦١ ص
(١٨)
تنبيه و نكتة
٦٣ ص
(١٩)
فائدة عرفانية
٦٤ ص
(٢٠)
ايقاظ ايمانى
٦٥ ص
(٢١)
فرع فقهى
٦٦ ص
(٢٢)
فائدة
٦٧ ص
(٢٣)
تنبيه اشراقى و اشراق عرفانى
٧١ ص
(٢٤)
تنبيه ايمانى
٧٣ ص
(٢٥)
تنبيه عرفانى
٧٧ ص
(٢٦)
نقل كلام لزيادة افهام
٧٨ ص
(٢٧)
خاتمه
٨١ ص
(٢٨)
تتمه در ذكر بعضى روايات شريفه كه در فضل اين سوره مباركه وارد شده است
٨٤ ص
(٢٩)
بخش سوم دروس تفسير سوره حمد
٨٩ ص
(٣٠)
جلسه اول
٩١ ص
(٣١)
جلسه دوم
١١١ ص
(٣٢)
جلسه سوم
١٢٩ ص
(٣٣)
جلسه چهارم
١٥٣ ص
(٣٤)
جلسه پنجم
١٧٣ ص
(٣٥)
بخش چهارم اشارات تفسيرى درباره سوره حمد از ساير آثار حضرت امام
١٩٣ ص
(٣٦)
اهميت و فضيلت سوره حمد
١٩٥ ص
(٣٧)
تفسير بسم الله الرحمن الرحيم
٢٠١ ص
(٣٨)
تفسير الحمد لله رب العالمين
٢٠٩ ص
(٣٩)
تفسير الرحمن الرحيم
٢١١ ص
(٤٠)
تفسير ملك يوم الدين
٢٢٥ ص
(٤١)
تفسير إياك نعبد و إياك نستعين
٢٢٩ ص
(٤٢)
تفسير اهدنا الصرط المستقيم
٢٣٣ ص
(٤٣)
تفسير غير المغضوب عليهم و لا الضآلين
٢٥٥ ص
(٤٤)
فهرست آيات
٢٥٩ ص
(٤٥)
فهرست روايات
٢٦٣ ص
(٤٦)
فهرست اشخاص
٢٦٧ ص
(٤٧)
فهرست منابع
٢٧١ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص

تفسیر سوره حمد - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٨٢ - جلسه پنجم

دسته، دسته‌اى را تجهيل كند، چرا اختلاف؟ شما هم اگر بخواهيد اين معنا را تعبير كنيد چطور تعبير مى‌كنيد؟ بفهميد آنها چه مى‌گويند! بفهميد درد دل اين آدمى كه اظهار نمى‌تواند بكند الّا به اينكه يك چنين تعبيراتى بكند [چيست!] يك وقت هم كه در قلبش آن طور نور واقع مى‌شود مى‌گويد كه همه چيز اوست، همه اوست. شما هم در دعايتان هست كه‌

عَلِىٌّ عَيْنُ اللَّهِ، أُذُنُ اللَّهِ، يَدُ اللَّهِ‌ [١]

كه معروف هم هست، اينها به چه معناست؟ اين همان تعبيرى است كه آنها مى‌گويند. در روايات شما هم هست كه صدقه كه مى‌دهيد به دست فقير، به دست خدا مى‌رسد. [٢] در قرآنتان هم داريد كه: وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى‌ اين يعنى چه؟

يعنى خدا آمد اين طور كرد. [٣] اين همان معناى واحدى است كه همه شما مى‌گوييد.

آن بيچاره‌اى كه مطلب دستش است، مى‌بيند نمى‌تواند اين طورى بگويد، مى‌بيند اين طور خلاف است، وقتى اين طور نتوانست بگويد، آن طور تعبير مى‌كند و آن طور تعبيرات [مى‌آورد]. قرآن و دعا پر از اين حرفهايى است كه آنها مى‌گويند، چرا بايد ما سوء ظن پيدا بكنيم به اشخاصى كه چنين تعبيراتى كردند. بفهميد او كه اين طور تعبير كرده، چه غرضى از اين تعبير داشته، چه مرضى داشته است كه اين طور تعبير بكند؟ درد اين آدم‌


[١]

سَمِعْتُ امير المؤمنينَ (ع) يَقُولُ: انا عَيْنُ اللَّهِ وَ انا يَدُ اللَّهِ وَ انا جَنْبُ اللَّهِ وَ انا بابُ اللَّهِ؛

هاشم بن ابى عماره گويد: از امير المؤمنين شنيدم كه مى‌فرمود: منم چشم خدا، منم دست خدا، منم جنب خدا، منم درب خدا؛ اصول كافى؛ ج ١: كتاب التوحيد؛ «باب نوادر»، ص ١٩٩، ح ٨.

[٢]

قال ابو عبد اللَّه (ع): ... وَ هُوَ تَقَعُ فى يَدِ الرَبِّ تَبارَكَ و تَعالى‌ قَبْلَ انْ تَقَعَ فى يَدِ الْعَبْدِ؛

صدقه در دست پروردگار تبارك و تعالى قرار مى‌گيرد، پيش از آنكه در دست بنده قرار گيرد؛ فروع كافى؛ ج ٤: كتاب الزكاة؛ «باب صدقة الليل»، ص ٣، ح ٣.

[٣] حضرت امام با دست خود را بالا قرار دادن به اين حالت اشاره مى‌كنند.