شيخ صدوق (ره) پس از بيان ويژگى‌هاى دوازده‌گانه پيشوايان معصوم، چند موضوع مهم را كه در ارتباط ميان مردم و اين پيشوايان بايد مورد توجه قرار گيرد، يادآورى مى‌كند هر يك از اين موضوع‌ها، از اساس اعتقاد به امامت و ولايت به شمار آمده و بيان‌كننده جايگاه امام معصوم (ع) در جامعه است.

در اينجا براى روشن‌تر شدن موضوع، ابتدا هر يك از موضوع‌هاى كليدى ياد شده را مطرح مى‌كنيم و آن‌گاه با استفاده از آيات قرآن و روايات معصومين (ع) به تبيين مبانى و مستندات آنها مى‌پردازيم.

١. دوست داشتن امامان معصوم، ايمان و دشمن داشتن آنها كفر است‌

نخستين موضوعى كه شيخ صدوق (ره) در تبيين مبانى اساسى امامت و ولايت شيعى به آن اشاره مى‌كند، ضرورت دوستى با امامان معصوم و ترك دشمنى با آنها، به عنوان مرز ايمان و كفر است. ايشان دوستى با اهل‌بيت (ع) را عين ايمان و دشمنى با آنها را عين كفر دانسته است و مى‌فرمايد:

واجب است معتقد باشد دوست داشتن آنها ايمان و دشمن داشتن آنها كفر است.[١]

از جمله در يكى از اين روايات مى‌خوانيم:

خداوند سبحان نگاهى به زمينيان كرد و مرا از ميان آنها برگزيد، آن‌گاه نگاهى ديگر كرد و على را [به عنوان‌] برادر، ياور، وارث، وصى، جانشين من در امتم و سرپرست هر مؤمن پس از من برگزيد. هر كس او را به سرپرستى گيرد، خدا را به سرپرستى گرفته و هر كس با او به دشمنى برخيزد، با خدا به دشمنى برخاسته، هر كس او را دوست بدارد، [هم‌] او خدا را دوست مى‌دارد و هر كس با او دشمنى كند، خدا هم با او دشمنى مى‌كند. او را دوست ندارد مگر مؤمن و او را دشمن ندارد مگر كافر.

آن حضرت در روايت ديگرى خطاب به اميرمؤمنان على (ع) مى‌فرمايد:

اى على! تو را دوست ندارد مگر كسى كه از دامان پاكيزه‌اى به دنيا آمده و با تو كينه‌ورزى نمى‌كند، مگر كسى كه از دامن ناپاكى متولد شده است، و تو را به سرپرستى نمى‌گيرد مگر مؤمن و با تو دشمنى نمى‌كند مگر كافر.

در اين ميان، عبدالله بن مسعود مى‌پرسد:

اى فرستاده خدا! نشانه انسان‌هاى ناپاك و كافر در زمان حياط خودتان را كينه‌ورزى نسبت به على و دشمنى با او بيان كردى، نشانه ناپاك و كافر پس از شما در حالى كه شخص با زبان اظهار اسلام مى‌كند، ولى آنچه را در دل دارد، پوشيده مى‌دارد، چيست؟

آن حضرت در پاسخ او، پس از معرفى جانشينان امام على (ع) مى‌فرمايد:

تنها كسانى كه از دامانى پاك به دنيا آمده‌اند، آنها را دوست دارند و تنها كسانى كه از دامانى ناپاك متولد شده‌اند، با آنها كينه‌ورزى مى‌كنند. تنها مؤمنان‌