ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٨ - آينده زمين و انسان
گردند. حدود ٣٠ هزار نفر هم بر اثر سيلاب در آمريكاى جنوبى جانشان به خطر افتاده؛ علت بروز اين سيلابها نابودى بىرويه جنگل است.
حتى با آن كه به قول مجله تايم اكنون «درد زمين به درد بشريت» تبديل شده، باز هم اوضاع نسبت به سابق تغييرى نكرده و بىتوجهى نسبت به محيط زيست ادامه دارد. البته هشدارهاى دستاندركاران مربوطه همچنان ادامه مىيابد. امروز شاهد روز جهانى محيط زيست، تشكيل احزاب سبز، قوانين حفظ محيط زيست و اجلاسهايى نظير اجلاس سران جهان- كه در سال ١٩٩٢ در ريودو ژانيرو برگزار شد- هستيم، اما چنين سياستهاى سمبليكى هرگز مانع از تداوم نابودى اكوسيستم نگرديده است.
طبيعت كره زمين مىتواند بيش از ٦ ميليارد انسان را از لحاظ مواد غذايى و امكانات مورد نياز، آنگونه كه بايد و شايد، تأمين نمايد و در عين حال رشد مداوم اقتصادى را تضمين كند. البته در اين ميان بانك جهانى و برنامه توسعه سازمان ملل متحد- دو نهاد اقتصادى بزرگ جهان- بىكار ننشستهاند. آنان از جمله ارگانهايى هستند كه در بزرگترين تحقيق صورت گرفته تا كنون درباره اكوسيستمها حضور دارند. قرار است ظرف چهار سال تحقيق، پيشبينى دقيقى راجع به وضعيت آينده زمين صورت گيرد. در اين تحقيق كه حدود ٥٠ ميليون مارك هزينه خواهد داشت، ١٥٠٠ دانشمند از سراسر دنيا شركت دارند.
امروز با دخالت بشر در اكوسيستمها چرخه آب، كربن و مواد غذايى تغيير كرده است. در نتيجه اين امر، اكوسيستمها به تدريج فرسوده شده و كارايى كمترى پيدا مىكنند. به عنوان مثال، هماكنون يك قطره باران كه از مناطق نزديك به سر چشمه رودها راهى دريا مىگردد، سه برابر بيش از گذشته زمان نياز دارد تا به دريا برسد. علت نيز وجود سدها و انواع و اقسام بهرهبرداريهاى جديد از آب رودخانههاست. با ورود آب رودخانهها به درياها و اقيانوسها مواد غذايى زيادى به همراه آنان وارد حوزههاى دريايى مىگردد. اين مواد غذايى توسط كشاورزان براى بالا بردن محصول در مزارع پخش مىشوند و به همراه آب وارد دريا مىگردند. وضعيت ياد شده موجب مىشود تا تعداد جلبكها افزايش يافته و به محيط زيست آسيب برسد. استفاده فزاينده از سوختهاى فسيلى، همچنان ميزان دىاكسيد كربن را در جو افزايش داده كه اين مقدار ظرف ٤٢٠ هزار سال گذشته بىسابقه است.
پيامدهاى ناخوشايند گرم شدن كره زمين از هماكنون آشكار شدهاند: بارانهاى شديد و پىدرپى، افزايش طوفانها، سيلابها و قحطيها و گسترش بيابانها. البته هنوز مشخص نيست كه در نهايت اين روند چه نتيجه قطعىاى خواهد داشت. طى دهه هفتاد بيشترين نگرانيها به پايان يافتن ذخاير مواد خام معدنى مربوط مىشد و گمان مىرفت كه اصلىترين مانع رشد اقتصادى در آينده، اتمام منابع معدنى خواهد بود، اما امروز مهمترين دغدغه اقتصاد در ارتباط با اكوسيستم، منابعى هستند كه اگر درست از آنها استفاده مىشد، هميشه پابرجا بودند؛ منابعى مانند آب، زمين قابل كشت، جنگلها و ماهيها. هماكنون حدود ٧٠ درصد ذخاير ماهى در درياهاى جهان مورد استفاده بيش از حد قرار گرفتهاند. ١٦ درصد زمينهاى كشاورزى جهان هم چنان مورد بهرهبردارى بىرويه قرار دارند كه قدرت بارورى خود را عملًا از دست دادهاند و استفاده چندانى نمىتوان از آنها كرد. حدود ٤٠ درصد از مردم كره زمين هم از كمبود شديد آب رنج مىبرند.
در حالى كه تحقيقات ژنتيكى، رؤياى مديران صنعتى را برآورده مىكنند، به گفته برخى از كارشناسان، انسان به واسطه تغييراتى كه در محيط مىدهد، مقدمات تغيير خود را نيز فراهم مىنمايد؛ تغييراتى كه از عصر هوموساپينها، ششمين مرحله تغيير تاكنون محسوب مىشوند. البته اين تحولات صرفا محدود به كاهش گونههاى جانورى و گياهى نمىشود. كاهش نوع گونههاى حيات، آسيبهاى وارده به اكوسيستم را نيز افزايش مىدهد و بازده آن پايين مىآيد.
اين نكته نياز به توضيح ندارد كه اقتصاد در كل ١٩٣ كشور كره زمين بر مبناى صادرات كالا و خدمات با استفاده از اكوسيستم استوار است و لذا حيات انسانها و اقتصاد متكى به كارآيى اكو سيستمها بوده و با آنها ارتباط مستقيم دارد. بشر بدون توجه به اين موضوع، همواره كوشيده است تا بالاترين سودجويى ممكن را در ارتباط با طبيعت داشته باشد. طبيعت، به خصوص در كشورهاى صنعتى، بيش از حد مورد استفاده قرار گرفته و ذخاير آن در حال نابودى است. شهرسازى در آمريكاى شمالى بخش اعظم طبيعت بكر اين ناحيه را دچار آسيب نموده است. البته يك نكته نيز گفتنى است و آن اين كه با