ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٩ - آينده زمين و انسان
و جود تمامى اين آسيبها، ايالات متحده آمريكا، قدرت شماره يك كشاورزى در جهان است. در آمريكاى شمالى يعنى محدوده كشورهاى كانادا و ايالات متحده آمريكا، به ازاى هر يك نفر جمعيت، نسبت به ساير جاها دو برابر زمين كشاورزى وجود دارد. كشورها چه كشاورزى پيشرفتهاى داشته باشند و چه نسبتا عقبمانده باشند، يك نكته در مورد آنها صادق است و آن اين كه حيات آنها وابسته به روابط اكولوژيكى در نواحى آنان مىباشد. در اين ميان در حالى كه ما براى هر كدام از ساكنان كره زمين، نيازمند ٨٥/ ٢ هكتار زمين قابل بارورى هستيم، اين رقم در حال حاضر به ازاى هر نفر حدود ٢/ ٢ هكتار است. اكنون مىتوان گفت كه انسانها به يك سياره ديگر غير از زمين هم نياز دارند، اما از آنجايى كه ما يك كره قابل زيست بيشتر نداريم، طبيعت بيش از ظرفيتش مورد بهرهبردارى قرار مىگيرد.
البته هنوز مشكل خيلى جدى نشده است. شش ميليارد نفر هنوز هم رقمى نيست كه كره زمين در تأمين غلات، ماهى و سبزيجات براى آن دچار مشكل مهمى گردد. اگر چه در حال حاضر گرسنگان زيادى در سطح جهان وجود دارند، اما گره موجود در ميزان مواد غذايى نيست، بلكه در نحوه تقسيم آنهاست. تقسيم ناعادلانه مواد غذايى موجب شده تا گروهى بيش از حد بخورند و گروهى هم از گرسنگى رنج ببرند. با عادلانه نمودن سيستم تقسيم، مشكل قابل حل شدن است، اما در آينده اينگونه نخواهد بود. بعدها مشكل ما ميزان مواد غذايى هم خواهد گرديد. از يك سو جمعيت كره زمين رو به افزايش است و از سوى ديگر استفاده بيش از حد منابع طبيعى در آينده بازده اكولوژى را پايين آورده و در دراز مدت، ميزان محصول را كاهش مىدهد. به عنوان مثال در حال حاضر در مقايسه با توان توليد ماهى در درياهاى جهان، ظرفيت ناوگانهاى ماهيگيرى در سطح جهان ٤٠ درصد بيش از مقدار صحيح آن است، لذا از يك سو قدرت اكوسيستمها تحليل مىرود و از سوى ديگر تقاضا افزايش مىيابد. براساس تحقيقى كه اوايل دهه هفتاد توسط يك زوج زيستشناس، به نامهاى آنه و پاول اهرليش، صورت گرفت، مشخص شد كه مشكلات موجود در زمينه محيط زيست جهانى از سه عامل ناشى مىشود: رشد جمعيت، ميزان مصرف و فناوريهاى موجود. اما اين كه براى كاهش اين مشكلات به كدام يك از اين عوامل مىتوان توسل جست، سؤالى است كه بايد بدان پاسخ مناسبى داده شود.
سال گذشته، هنگامى كه رود لابرز- مدير سابق بنياد جهانى طبيعت و نخستوزير پيشين هلند كه هماكنون كميسر سازمان ملل در امور آوارگان است- گزارشى را تحت عنوان «گزارش سياره زنده» ارايه داد، نوعى تابو را در هم شكست. او در گزارش خود تصريح كرد كه جمعيت نامناسب كره زمين خود به تنهايى خطرى بزرگ براى كره زمين محسوب مىشود. اگر چه به يمن رشد رفاه و سياستمداران هوشمند در برخى كشورها، افزايش جمعيت به سرعت ده سال پيش صورت نمىگيرد، اما جمعيت كره زمين همچنان بيشتر مىشود. بنابر برآورد سازمان ملل تا سال ٢٠٢٠ ميلادى جمعيت كره زمين ٥/ ١ ميليارد نفر افزايش خواهد يافت. اگر هر كدام از اين سكنه جديد زمين، سالانه تنها نيم تن دىاكسيد كربن- يعنى حتى كمتر از مقدار شاخص آن در هلند- توليد كنند، در بهترين حالت هم، آنچه كه در پروتكل كيوتو در مورد كاهش گاز دىاكسيد كربن در نظر گرفته شده، محقق نخواهد شد.
در مورد ميزان مصرف انسانها هم اميدوارى چندانى وجود ندارد. برعكس هنوز حدود يك پنجم مردم جهان در فقر به سر مىبرند و در انتظار خانه و غذاى مداوم و مناسب هستند. هر كس كه استطاعت مالى مىيابد، يك ماشين قوىتر و يك ساختمان بزرگتر مىخرد و بيشتر به مسافرت مىرود و در انتها هم زباله بيشترى را از خود به جاى مىگذارد. لذا كارشناسان سازمان توسعه و همكاريهاى اقتصادى در گزارشى كه اخيرا منتشر شده، رشد مصرف را در آينده موجب افزايش آسيبهاى وارده به محيط زيست دانستهاند و بسيار بعيد مىدانند كه بهبودى در زمينه مصرف در جهان حاصل شود.
پىنوشتها:
\* برگرفته از: ماهنامه سياحت غرب، مركز پژوهشهاى صدا و سيما، سال اول، شماره هفتم، دىماه ١٣٨٢ به نقل از: دىتسايت، ١٤ ژوئيه ٢٠٠١.
١.Fritz Vorholz .